Lieveling is een voor de hand liggende bestseller

Witteman heeft iets gelezen

Het heeft iets gênants en ranzigs om aan de haal te gaan met de ervaringen van een misbruikt kind en er een eigen draai aan te geven.

Sylvia Witteman Beeld Aleid Bos

'Dit is heel knap gedaan', dacht ik toen ik het eerste hoofdstuk van Kim van Kootens Lieveling uit had. Het boekje is een voor de hand liggende bestseller: er zit seks in én humor, het krijgt veel publiciteit, het leest vlot weg, is niet te dik en het ziet er schattig uit. Bovendien is het behoorlijk gedurfd: zo lichtvoetig en grappig schrijven over zoiets akeligs als een vieze oude man die zich aan een klein meisje vergrijpt.

Het verhaal, geschreven vanuit het oogpunt van een kind in de jaren zeventig, begint als een soort sprookje. Op haar vijfde verjaardag worden Puck en haar gescheiden moeder door een rijke meneer opgehaald uit hun armoedige Rotterdamse achterstandswijk om bij hem te komen wonen in een prachtig groot huis in een nette buurt. De gloednieuwe stiefvader overlaadt het kind met geschenken, maar wil haar dan ook wel eigenhandig in bad doen. Puck heeft aanvankelijk geen erg in 's mans bedoelingen, al vindt ze het vervelend dat het zo lang duurt, en dat hij haar met zijn handen afdroogt in plaats van met een handdoek. Wij, lezers hebben inmiddels al door hoe het zit.

Bookcover Lieveling Beeld .

Het verhaal ontrolt zich vervolgens zoals valt te verwachten: langzamerhand wordt Puck minder naïef, gaat zich verstoppen voor Ome Meneer, zoals ze hem noemt, het misbruik wordt erger, moeder heeft niets door, Puck eet nauwelijks meer, de meester bij haar op school heeft vage vermoedens maar Puck zwijgt. De rest van het verhaal mag u zelf lezen, het is spannend genoeg: niet voor niets is Kim van Kooten succesvol scenarioschrijfster; ik las het in een uurtje of twee achter elkaar uit.

Maar tijdens het lezen rezen er wel vragen. Het boek wordt nadrukkelijk gepresenteerd als van twéé auteurs: Van Kooten baseerde het verhaal op het relaas van haar als kind misbruikte vriendin Pauline Barendregt. Als lezer wil je dan graag weten waar de feiten ophouden en de fictie begint, maar daar laten de dames niets over los. Bij elk vunzig detail ga je je dus afvragen of het echt gebeurd is of verzonnen. Dat stoort.

Ook zijn de personages in het boek vaak erg karikaturaal, van de vuilbekkende Oma Crooswijk tot de ongeletterde, zo goed als zwakbegaafde moeder, die alleen maar geïnteresseerd is in ordinaire luxe kleren, zonnebaden, muziek van Lee Towers en flesjes wijn. De gebeurtenissen ontaarden dan ook, naarmate het boek vordert, steeds vaker in slapstick, waarbij je de lachband bijna op de achtergrond kunt horen.

Storend zijn ook de onwaarschijnlijkheden. Zou een moeder, hoe onnozel ook, intrekken bij een man die haar kind nog nooit ontmoet heeft? Zou een man, hoe intens slecht ook, zich meteen maar aan een kind vergrijpen bij de eerste ontmoeting, nota bene op haar verjaardag? Zelfs Lolita's Humbert Humbert pakte dat diplomatieker aan. Een analfabete kapster krijgt een goeie baan bij een reisbureau? Daar moet je toch echt behoorlijk voor kunnen lezen en schrijven.

Goed, in een geheel verzonnen scenario kun je zulke losse steken vergeven, in dienst van het verhaal. Maar juist omdat Lieveling gebracht wordt als 'echt gebeurd' vallen die ongeloofwaardigheden slecht. Het heeft iets gênants en ranzigs om aan de haal te gaan met de ervaringen van een misbruikt kind en er een eigen draai aan te geven; hoe geestig en spannend die draai ook moge zijn.

s.witteman@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.