Liefde onder vuur

Liefde in tijden van oorlog

Als voor een militair de missie voorbij is, volgt het thuisfront nog. Relaties lopen stuk of worden sterker. Elk verhaal is anders. Sommige liefdes zijn sterker dan de dood. Alles is mogelijk, blijkt uit de interviewbundel Liefde onder vuur van Patricia van den Broek.

Door Maes, John

AMSTERDAM 'In zijn woonhuis in Harderwijk heerst perfectie. Brandschone keuken. Nergens rondslingerende kranten. Vier ingelijste getuigschriften van het Korps Mariniers hangen symmetrisch aan de muur. Zelfs zijn klompen in de gang staan in een rechte lijn met de deurmat. Hier woont Teus Bosch. De man die zijn huis zijn bunker noemt. Hier vindt hij bescherming tegen de buitenwereld. In die bunker moet het netjes zijn. Pas dan is het rustig in zijn hoofd.'
De (oud-)militairen en hun partners die in Liefde onder vuur hun verhaal vertellen, hebben voor de Kroon veel gezien en doorgemaakt, soms te veel. Gemarteld in Libanon, op een mijn gestapt in Afghanistan, een pistool tegen het hoofd in Srebrenica. Schrijfster Patricia van den Broek verzamelde in anderhalf jaar oprechte, soms schokkende getuigenissen, van (toen jonge) Indi¿gangers van ruim 80 tot jonge Afghanistanveteranen, man en vrouw, hetero en homo. Vandaag komt haar boek uit. Dat begint, heel actueel, met Jaaike Brandsma, die in 2007 haar onderbeen verloor in Afghanistan, en eindigt met de weduwe van de daar gesneuvelde Martijn Rosier.
Het relaas van oud-Cambodjaganger Teus Bosch vormt een van de dertien integer geschreven hoofdstukken, met passages zo enerverend en aangrijpend dat menigeen het boek af en toe weg zal moeten leggen. Ook Bosch zag te veel, in Irak (1991) en Cambodja (1992). Hij raakte aan de drank, werd gearresteerd voor het bedreigen van de staatssecretaris van Defensie en scheidde van zijn vrouw.
Van den Broek kwam op het idee voor het boek toen haar zus verliefd werd op een Amerikaanse militair die naar Afghanistan werd uitgezonden. Voor het regelen van de interviews kreeg ze hulp van de Landmacht en het Veteraneninstituut, maar Liefde onder vuur is een duidelijk objectieve productie - er komen genoeg militairen met posttraumatische stressstoornis in voor.
De tot in het kleinste detail beschreven tijdloze 'jongen ontmoet meisje'-passages afgewisseld met gruwelijkheden, maken in ieder geval van de militairen personages van vlees en bloed. Van den Broek: "Ik ben er onbevangen ingestapt. Ik denk niet meer in zwart-wittermen na over missies. Dit boek gaat over de liefde. Niet over de discussie of het uitzenden van militairen naar een oorlogsgebied moreel juist is of niet."
Over militair verpleegkundige Jan, in Rwanda: 'Elke dag staat hij aan de ingang van het kamp en moet hij van iedere vluchteling bepalen hoe ernstig die eraan toe is, ook al hebben ze ziektes die hij niet kent. Met een watervaste stift moet hij een cijfer op het voorhoofd van de vluchtelingen zetten: 1, 2, 3 of 4. Iemand met een 4 is als laatste aan de beurt. Die haalt de volgende dag niet, weet Jan. Het voelt alsof hij voor God speelt. Als Jan thuiskomt, vragen mensen of hij een leuke vakantie heeft gehad.'
Liefde onder vuur. Gesprekken met soldaten en hun geliefden: van Nederlands-Indi¿ tot Afghanistan. 150 pagina's, Uitgeverij Nieuwland.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden