Lichtpuntje in mega-kunstroof

Met de arrestatie van de bejaarde maffioso Robert Gentile hoopt de FBI de grootste kunstroof ter wereld op te lossen. De buit - waaronder drie Rembrandts - is al een kwarteeuw zoek.

Robert Gentile na zijn arrestatie in april. Hij zou als enige de kunstroof in het Isabella Stewart Gardner Museum kunnen helpen oplossen.Beeld AP

Hij is 79, zit in een rolstoel en is voor de tweede keer in drie jaar tijd het mikpunt geworden van een undercover-operatie van de FBI. Officieel wordt de op 17 april gearresteerde Robert Gentile verdacht van de verkoop van een wapen aan een veroordeelde moordenaar. Maar de gretigheid van de Amerikaanse opsporingsdienst om een zieke bejaarde in de val te laten lopen, heeft volgens velen een heel andere reden.

Gentile is mogelijk de enige die de grootste kunstroof in de wereld kan helpen oplossen. In de vroege ochtend van zondag 18 maart 1990 werden dertien kunstwerken uit het slecht beveiligde Isabella Stewart Gardner Museum in Boston ontvreemd door twee als politieagent verklede mannen. Tot de buit behoren een schilderij van Johannes Vermeer en drie werken van Rembrandt van Rijn. Geschatte totaalwaarde: 500 miljoen dollar (450 miljoen euro).

Volgens justitie heeft Gentile tijdens een afgeluisterd gesprek in maart twee van de geroofde schilderijen te koop aangeboden, waaronder Rembrandts topstuk Christus in de storm op het meer van Galilea. Ook zou hij in 2003 met een handlanger naar Philadelphia zijn gereisd in een poging twee schilderijen te verkopen.

Gentile is al decennia actief in de Cosa Nostra in het noordoosten van de Verenigde Staten. Zijn bijnaam luidt 'De Kok' - hij dreef ooit samen met zijn broer een Italiaans restaurant, waar hij malen bereidde voor zijn maffiamaatjes.

De laatste jaren lijkt hij behoorlijk aan lager wal te zijn geraakt. Het museum reikt een hoge beloning uit voor de tip die leidt tot de vondst van de kunstwerken, die niet verzekerd waren. 'Zou hij echt de kans op vijf miljoen dollar laten lopen als hij iets wist?', was de retorische vraag die de advocaat van Gentile vorige week aan verslaggevers van The New York Times stelde.

Het concert van Johannes Vermeer.

Maffiabaas

Over de kunstroof in Boston zijn al heel wat boeken volgeschreven. Het vermoeden wordt steeds groter dat de diefstal in opdracht is gepleegd, en dat de gestolen waar als ruilmiddel moest dienen om een hoge maffiabaas uit de gevangenis te krijgen. Probleem is alleen dat alle mogelijke betrokkenen dood zijn, op Gentile na.

De dieven zouden Lenny DiMuzio en George Reissfelder zijn geweest, twee beroepscriminelen die beiden het leven hebben gelaten in 1991. Niet te versmaden zijsprong: Reissfelder was in 1967 tot levenslang veroordeeld voor een tijdens een overval gepleegde moord. Vijftien jaar later toonden twee advocaten aan dat Reissfelder er die bewuste dag niet bij was geweest. De naam van een van die twee raadslieden: John Kerry, de huidige minister van Buitenlandse Zaken.

De dieven en hun opdrachtgevers lijken niet veel verstand van kunst te hebben gehad. DiMuzio en Reissfelder namen vijf werken op papier van de Franse impressionist Edgar Degas mee, maar lieten de daarnaast hangende Pietà van Michelangelo - een tekening in krijt van onschatbare waarde - hangen.

Een ander lid van de Cosa Nostra, de in 2004 overleden Robert Guarente, zou een deel van de gestolen waar hebben verborgen. Zijn weduwe vertelde in 2009 aan de FBI dat haar man voor zijn dood het roofgoed heeft overgedragen aan zijn criminele kennis Robert Gentile. Dat gebeurde op een parkeerterrein van een kreeftrestaurant.

Gentile werd gepaaid door de FBI met de vijf miljoen beloning, maar gaf geen sjoege. In 2012 werd hij gearresteerd op verdenking van wapenbezit en de ongeoorloofde handel in pijnstillers. Tijdens de doorzoeking van zijn huis werd in de kelder een Boston Herald uit 1990 gevonden met een artikel over de kunstroof. In de krant zat een getypt lijstje met de namen van de dertien gestolen werken en hun vermoedelijke waarde op de zwarte markt. Voor de ingang van een schuur in de tuin bleek een geheime bergplaats te zijn gemaakt. Daarin vonden rechercheurs een grote plastic bak - zonder inhoud.

Christus in de storm op het meer van Galilea van Rembrandt van Rijn.Beeld -

Gentile ontkende iets te weten over de plek waar de kunst verborgen is. Hij onderging een celstraf, gedurende welke een dochter van hem overleed aan kanker. In 2014 kwam hij vrij - om dit jaar weer gearresteerd te worden. Ook nu houdt Gentile vol dat hij van niets weet. Hij zit nog steeds vast. Na een stortvloed aan publicaties is het in de Amerikaanse media stil geworden rond de zaak.

De kans lijkt klein dat 'the largest property crime in U.S. history' - het citaat staat op de website van de FBI -- wordt opgelost. Al 25 jaar heeft het museum de lege lijsten laten hangen waaruit de doeken werden gesneden of gerukt. Daarmee wordt voldaan aan de laatste wens van Isabella Stewart Gardner (1840-1924), de excentrieke miljonairsdochter die van haar kapitale woning in Boston een museum maakte. Zij bepaalde in haar testament dat de inrichting niet significant mag worden gewijzigd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden