TaalgebruikLezerspost

Lezerspost: Waarom zijn genderneutrale voornaamwoorden in de Volkskrant nog geen gemeengoed?

Volkskrantlezers spraken de krant aan op het ontbrekende gebruik van die betrekkelijke nieuwe maar al wel bestaande woorden.

Zanger Sam Smith heeft aangegeven met genderneutrale voornaamwoorden aangesproken te willen worden.Beeld EPA

Merel van Kessel beklaagt zich over de recensie van het nieuwe album van zanger Sam Smith. ‘Hierin wordt consequent verwezen met ‘zijn’ en ‘hem’. Dit terwijl Sam Smith heeft aangegeven met genderneutrale voornaamwoorden aangesproken te willen worden.’ Ook Lucas Vermeer reageert: ‘Ik word er erg verdrietig van en verwacht een excuus.’

In diverse landen roepen belangenbewegingen op tot het gebruik van genderneutrale voornaamwoorden voor mensen die zich niet (meer) identificeren met de binaire gendercategorieën man of vrouw. In het Engels zijn dergelijke vormen al enige tijd vrij gebruikelijk; daar is gekozen voor they, them en their. In 2016 hield Transgender Netwerk Nederland (TNN) een verkiezing, waarbij hen (voor hij/zij en hem/haar) en hun (bezittelijke vorm) als winnaars uit de bus kwamen.

In zowel het Nederlands als het Engels is er dus voor gekozen bestaande voornaamwoorden een nieuwe, extra betekenis te geven. Maar waar they are in het Engels nog grammaticaal vertrouwd klinkt (onderwerp en persoonsvorm in meervoud), is dat in het Nederlands niet het geval: ‘Op Instagram schrijft de zanger dat hen heeft besloten zichzelf te accepteren zoals hen is’, aldus Linda.nl over Sam Smith.

Het probleem is dat je van they, dat waarschijnlijk de keuze voor het Nederlandse equivalent heeft beïnvloed, moeilijk ‘zij’ kunt maken, omdat dat woord al in gebruik is als vrouwelijke enkelvoudsvorm – precies een van de vormen waar voorstanders van non-binaire taal van af willen.

‘Heeft de Volkskrant een richtlijn voor het gebruik van voornaamwoorden voor mensen met een non-binaire genderidentiteit?’, vroeg een van onze muziekrecensenten zich af.

Vooralsnog niet. ‘Het gebruik van de in zwang zijnde woorden kan tot verwarring leiden (‘de kunstenaar en hun vader’), omdat het bestaande woorden zijn die een nieuwe betekenis (erbij) krijgen’, zegt de Stijlgroep op navraag. ‘Daarom is de Volkskrant daarmee terughoudend; als je ze gebruikt, moet je vooralsnog de context duiden. Op dit moment beraden we ons erover hoe we daarmee als krant moeten omgaan. Overigens moet je natuurlijk recht doen aan de wens van non-binaire mensen om op herkenbare wijze te worden aangeduid.’

Volgens TNN mag naast ‘hen’ overigens ook ‘die’ worden gebruikt. Dat zou vermoedelijk een grotere kans van slagen kunnen hebben, want dan klopt het grammaticaal tenminste weer.

Inburgering van een woord kun je proberen te bevorderen, maar niet afdwingen; het blijft afwachten of een woord breed aanslaat. Wat dat betreft lijkt het verstandig om woorden te kiezen die daartoe zo veel mogelijk kans maken.

Vindt u ook iets van ons taalgebruik? taal@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden