TaalgebruikLezerspost

Lezerspost: sterven de voltooide tijden een stille dood?

Volkskrantlezers vinden veel. En misschien wel het meest vinden ze iets van ons taalgebruik. Terecht? Als het om werkwoordstijden gaat, is dat nog maar de vraag.

Ferry Erdmann beklaagt zich over ‘de radicale vermindering in het gebruik van werkwoordstijden: ik ‘doe’ of ‘deed’ iets, maar nooit meer ‘ik heb iets gedaan’.’ Het dominante gebruik van de onvoltooid verleden tijd (o.v.t.) viel ook Liesbeth van Agt op. Bijvoorbeeld in een citaat op de site van De Vlinderstichting: ‘We maakten een overzichtje van alle zomervlinders in Nederland.’ ‘Het druist tegen mijn gevoel in’, aldus Van Agt. ‘Ik zou zeggen: we hebben een overzichtje gemaakt.’

We maakten een overzichtje. Onder het genot van een kopje thee, denk je dan, en het kostte een uurtje. Kortom, de nadruk op het maakproces, terwijl juist het resultaat interessant is voor de lezer. Daar zit Van Agts ongemak. Met We hebben een overzichtje gemaakt druk je uit dat het werk voltooid is en we ons nu op het resultaat richten.

En toch is die o.v.t. grammaticaal niet onjuist. ‘De verschillen tussen de o.v.t. [maakten] en de v.t.t. [hebben gemaakt] lijken steeds minder een rol te gaan spelen’, stelt de Schrijfwijzer. ‘Daarom zijn veelal beide formuleringen goed.’

Waar komt die ‘trend’ dan vandaan? Erdmann noemt de invloed van e-mail en WhatsApp. De korte vorm klinkt wellicht vlotter, er zit meer actie in. Maar ook – daar zijn we weer – het Engels zou van invloed kunnen zijn: we made an overview en we’ve made an overview zijn immers allebei correct. Datzelfde geldt overigens niet voor het Frans, waar de o.v.t. in deze zin uitgesloten zou zijn – maar die taal maakt dan ook al tijden geen indruk meer op het Nederlands.

Ook de ‘uitgeklede’ vorm van de voorwaardelijke wijs stoort Erdmann. ‘Als ik hier woonde, ging ik elke dag naar de markt’, in plaats van bijvoorbeeld ‘Als ik hier zou wonen, zou ik elke dag naar de markt gaan.’ Maar ook hier is de ‘kortere’ versie niet onjuist. Vergeleken met veel andere talen is het Nederlands qua conditionalis eigenlijk een oase: Als ik hier woonde/zou wonen, ging ik elke dag naar de markt/zou ik (…) gaan – alle combinaties zijn toegestaan. Of ze ook allemaal even mooi zijn, is een tweede.

En laten we ook de constructie-Frank Snoeks niet vergeten, naar de voetbalcommentator die zinnen maakt als: ‘Kwam de bal voor zijn rechter, hij had hem er pardoes ingeschoten.’ Vertaald naar onze voorbeeldzin: ‘Woonde ik hier, ik ging elke dag naar de markt.’ Maar nu er geen voetbal op tv is, hoor je die constructie een stuk minder.

Vindt u ook iets van ons taalgebruik? taal@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden