TaalgebruikLezerspost

Lezerspost: ook ‘bakzeil halen’ gaat met zijn tijd mee

Volkskrantlezers vinden veel. En misschien wel het meest vinden ze iets van ons taalgebruik. Terecht? Als het om bakzeil halen gaat bij nader inzien toch niet helemaal.

Twee mails, de afgelopen maand, van Derk HilleRisLambers, die zich beklaagt over onjuist gebruik van de uitdrukking ‘bakzeil halen’. Het zit hem blijkbaar hoog. In een eerdere aflevering van Lezerspost over dezelfde taalkwestie, zo’n twee jaar geleden, werd hij al eens in het gelijk gesteld. Maar op zijn lauweren rusten zit blijkbaar niet in zijn aard, zolang de Volkskrant recidiveert.

Na een artikel op 27 juli over een interne tasjesdief (en zijn buit ter waarde van 3 cent), wiens ontslag bij winkelketen Action door de rechter nietig werd verklaard, weet HilleRisLambers zich vergezeld door twee medeklagers. Een zin in dit artikel luidde namelijk: ‘Het is de derde keer op rij dat Action (...) bakzeil haalt bij de rechter.’

Het winnende commentaar komt van Ton ten Barge: ‘Je haalt baklava bij de bakker, je haalt bakstenen bij de bouwmarkt en je haalt bakvlees bij de slager, maar je haalt geen bakzeil bij de rechter.’ Want, zo legt Gerrit van Rijssen uit: ‘Action heeft geen bakzeil gehaald, Action heeft rechtszaken verloren. En dus niet toegegeven, zoals de uitdrukking weergeeft.’

Even terug naar ons artikel uit 2018. Daarin schreven we: ‘[Bakzeil halen] betekent: achteruitkrabbelen, een minder hoge toon aanslaan.’ De conclusie, destijds: als het om een verloren geschil gaat, is een uitdrukking als ‘bot vangen’ beter op zijn plaats.

Maar wat blijkt, de schrik van menig taalpurist is weer eens bewaarheid: woordenboekenmaker Van Dale heeft geconstateerd dat de term met regelmaat op een nieuwe manier wordt ingezet, en heeft het lemma daarop aangepast. Een (waarschijnlijk recente) toevoeging in het onlinewoordenboek luidt namelijk: ‘bij uitbreiding een nederlaag lijden, het niet redden’. (Let wel: een woordenboek schrijft niet voor, althans, niet op eigen initiatief, maar volgt ontwikkelingen in het taalgebruik – en constateert soms dat die van lieverlee acceptabel zijn geworden.)

Dat Action een nederlaag heeft geleden, is wel duidelijk: het tasje had 3 cent gekost, de uiteindelijk opgelegde schadevergoeding voor de medewerker bedroeg 7.200 euro.

Van Dale-baas Ton den Boon schreef al eens in Trouw: ‘De laatste tijd wordt ook van partijen die een (rechts)zaak verliezen weleens gezegd dat ze bakzeil halen. Deze betekenisuitbreiding – van terugkrabbelen naar verliezen – is blijkbaar zo vanzelfsprekend dat ze al volstrekt acceptabel wordt gevonden.’

We durven het haast niet hardop te schrijven, maar we moeten concluderen dat de klagers in dit geval toch een heel klein beetje bakzeil hebben gehaald.

Vindt u ook iets van ons taalgebruik? taal@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden