TaalgebruikLezerspost

Lezerspost: Niks epi-, centrum is genoeg

Volkskrantlezers vinden veel. En misschien wel het meest vinden ze iets van ons taalgebruik. Terecht?

Wat?   Er zijn van die woorden die bij sommige lezers het bloed onder de nagels vandaan halen. ‘Impact’ is er een van, daar hadden we het eerder al eens over. Maar ook ‘epicentrum’ zorgt zo nu en dan voor lichte trillingen in de taalpostbus.

De laatste tijd lijkt dit woord extra populair. Zie deze greep uit de Volkskrant van de afgelopen weken – meteen ook een mooie samenvatting van wat er dit jaar zoal in het nieuws is geweest:

27 januari: ‘De provincie Hubei, het epicentrum van de uitbraak van het nieuwe coronavirus’

12 maart: ‘Europa is het nieuwe epicentrum van de coronaviruspandemie’

22 maart: ‘New York, het aankomende epicentrum van de coronapandemie’

In de coronacontext is de metafoor van de aardbeving nog best te verdedigen: met een beetje fantasie is er sprake van een punt vanwaar een soort schokgolf uitgaat. Maar het woord epicentrum prikkelt onze lezers toch vooral wanneer ze het aantreffen in situaties die met schaal noch Richter van doen hebben:

‘In de Gouden Eeuw werden de Hollandse steden het epicentrum van een heuse tulpenmanie’

‘Westminster, het epicentrum van de Britse politiek’

Lezer Sijmen Tol concludeert: ‘Nog even en de Dam ligt in het epicentrum van Amsterdam.’

Waarom dan steeds dat woord?   ‘Het woord centrum geeft in de ogen van journalisten te weinig nadruk aan het middelpunt dat zij beschrijven’, schrijft Maarten van Doorn. ‘Nu is er geen middeler punt dan het middelpunt, dus moet centrum geaccentueerd worden en daar gebruiken ze dan het voorvoegsel epi- voor.’

Het probleem is alleen dat een écht epicentrum helemaal geen ‘middelpunt’ of ‘centrum’ is. Het Griekse voorvoegsel επι betekent namelijk niet ‘nog middeler dan middel’, maar ‘boven’, aldus Van Doorn. Het gaat bij een epicentrum dan ook om de plek aan het aardoppervlak boven het daadwerkelijke, ondergrondse centrum van de schok (het ‘hypocentrum’), dus daar waar die schok het eerst bovengrondse gevolgen heeft. 

‘Alle overige epicentra zijn flauwekul, betekenisloze dikdoenerij’, schrijft Eduard van Hengel. ‘Interessantdoenerij’, ‘slecht en dom taalgebruik’, vinden ook andere lezers.

Conclusie?   Als je wilt zeggen dat iets op een bepaald moment ergens even heel erg het centrum van is, kun je dat niet zomaar benadrukken door er ‘epi-’ voor te zetten. ‘Brabant als epicentrum van de xtc-productie’? Nee, Brabant gewoon als centrum van de xtc-productie.

‘Een schrale troost:’, besluit lezer Tiemen van der Worp, ‘de schrijfwijze ‘episch centrum’ (een klassieker) heb ik nog niet gezien in de krant.’

Vindt u ook iets van ons taalgebruik? taal@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden