TaalgebruikLezerspost

Lezerspost: meerdere lezers ergeren zich aan germanismen

Volkskrantlezers vinden veel. En misschien wel het meest vinden ze iets van ons taalgebruik. Terecht? Als het om germanismen gaat meestal niet.

U stoort zich aan luie leenvertalingen uit het Duits. Hoe erg is zo’n germanisme?

Het punt met barbarismen is: naarmate ze meer voorkomen, leiden ze vaker tot ergernis. Het Engels is overal, daar komen anglicismen van, en die gaan irriteren – zie hiernaast. Maar zodra (de kennis van) een vreemde taal zeldzamer wordt, zoals hier het geval is met het Frans, ga je barbarismen juist eerder koesteren. (Epateren, mooi toch?)

Ergernis om germanismen is vooral een generatiekwestie, zo blijkt wel uit onze lezerspost. Woorden die door oudere lezers worden aangestipt als storend, zullen door mensen van na 1970 vaak niet eens worden herkend als Duitsig.

‘Zo’n 55 jaar geleden leerde ik van mijn leraar Nederlands, dat meerdere een germanisme is. In het Nederlands gebruik je ‘verschillende’ of ‘verscheidene’’, schrijft A.M. ten Hoonte-Claus.

(Weet u wat trouwens ook een germanisme is? Een komma voor ‘dat’.) Maar daar heb je het dus al: zo’n 55 jaar geleden. Voor wie het nog niet wist: taal staat niet stil. Het gemiddelde woordenboek doet inmiddels al niet eens meer moeite om de Duitse oorsprong van ‘meerdere’ te benoemen. En toch stipten, eh, verscheidene lezers dit woord aan. ‘Meerdere heeft bovendien in het Nederlands een eigen betekenis: iemand van hogere rang’, voegt Boy Bruijninckx toe. Dat klopt, maar dat is het zelfstandig naamwoord, en we hadden het hier over het onbepaald telwoord (of onbepaald voornaamwoord, zo u wilt).

Ook meermaals genoemd: grootmacht. ‘Op de hbs mochten wij dat woord absoluut niet gebruiken, schrijft Jacques Smits. ‘Het moest zijn: grote mogendheid.’ Maar op de hbs opgedane taalkennis biedt geen garantie voor de toekomst; ook daar is inmiddels alweer een halve eeuw ontwikkeling overheen gegaan. Smits voegt nog toe: ‘Volgens de Van Dale zal het wel weer goed zijn, maar sinds dit woordenboek ‘im Frage’ verkiest boven ‘in Frage’, kan ik dat niet meer serieus nemen.’ Daar heeft hij dan wel weer een punt.

Andere genoemde germanismen die bij lezers vanaf de patatgeneratie voor een glazige blik zullen zorgen:

– regerend wereldkampioen: ‘Wij hebben toch het volkomen toereikende ‘huidige’?’, meent Jos Odekerken.

– in gang zetten: Gerard de Bot hoort liever ‘op gang brengen’.

– kiezen voor: ‘Men kiest iets, en niet voor iets’, leerde Pea Aupers vroeger.

Over rottig Romaans horen we u bijna nooit. Stuur ons daarom eens uw meest odieuze gallicisme. Een hinderlijk hispanisme mag natuurlijk ook.

Vindt u ook iets van ons taalgebruik? taal@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden