De week in boekenLezen niet heilig

Lezen is géén plicht

Ja, de tijd die mensen aan lezen besteden daalt al jaren. Maar is dat echt zo erg?

Beeld Retrofile/Getty Images

Het fijnst van op vakantie gaan is thuiskomen, en zo is het met de feestdagen ook: niks leuker dan tevreden terugkijken, of het moest verlangend vooruitkijken zijn. En laat het daar nou net de tijd van het jaar voor zijn, een jaar dat nog fris en onbezoedeld voor ons ligt, als een glad gestreken hoeslaken waarop je je nieuwe zelf met al je goede voornemens onbekommerd kunt projecteren – hoewel dry january helaas op 1 januari al is gesneuveld, godbetert door toedoen van mijn lieve moeder die nog een kostbaar staartje Pinot Gris in de ijskast had staan, ‘ach, zo'n glaasje, neem maar hoor kind’.

Ook hoog op veel lijsten met goede voornemens: meer lezen. Sinds de jaren zeventig van de vorige eeuw vertoont het aantal minuten dat mensen lezend in een boek doorbrengen een dalende lijn. Onder jongeren (13 tot 34 jaar) is de leestijd tussen 2013 en 2018 met een kwart gedaald ten opzichte van de vijf jaar daarvoor. Derhalve gaat het seminar van KVB Boekwerk (het kennis- en informatieplatform voor de boekensector) ook dit jaar weer over De Ontlezing en staat op 16 januari de volgende vraag centraal: ‘Hoe kunnen we inzichten in de sociale psychologie en economisch consumentengedrag inzetten om lezen te stimuleren?’ 

Van die vraag word ik een beetje akelig. Nu al verschijnt er een ‘Gefeliciteerd, je hebt je dagelijkse leesdoel bereikt!’ op mijn telefoontje als ik vijf minuten in Apple Books heb gezeten, ook als het gelezene zuivere bagger betrof. Het lijkt er vooral om te gaan dát je leest, niet wát je leest. Dat geldt misschien voor kinderen en jongeren – onze maatschappij draait (nog) om taal en taalvaardigheid moet je ontwikkelen, onder meer door te lezen. Maar volwassenen? Ik ken er genoeg die vrijwel nooit een boek aanraken en toch heel aardig meedraaien. 

De afgelopen weken kwam de ene uitgeversbrochure na de andere binnen, met aankondigingen van boeken die de komende maanden verschijnen. Er zit veel moois tussen: een nieuwe roman van Pieter Waterdrinker, een ‘pleidooi tegen enthousiasme’ van Coen Simon, een bundel essays van Tijs Goldschmidt. Maar er verschijnen nog veel meer boeken waarvan je gegarandeerd níet wijzer wordt. Dat is helemaal niet erg, ‘ontspanning’ is een uitstekende reden om een boek te lezen, voor veel mensen zelfs de belangrijkste reden; boeken in de categorie fantasy, sciencefiction en spanning worden het best verkocht. Lezen kan leuk zijn en leerzaam, inspirerend, vormend en soms alles tegelijk. Maar misschien moesten we in 2020 eens ophouden met doen of lezen per definitie iets verhevens is, laat staan een heilige plicht. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden