Taalgebruik Lexicon

Lexicon der onterecht vergeten woorden: trul

Simon Carmiggelt was eigenlijk geen dichter, maar een enkel versje schreef hij wel, en soms was dat nog best aardig ook. In zijn vers ‘Van Dijk’ komt zelfs een van mijn lievelingsdichtregels voor: Zo was van Dijk – en toch, een diep verlanger/ Hoe stuurloos had hij Anna niet bemind!/ Zij bleek een trul en uit haar enig kind/ groeide met moeite een beperkt behanger.

Niet gewoon een behanger, nee, een bepérkt behanger. En dat dan nog met moeite. Zo veel kleine, alledaagse tragiek. Maar die ‘trul’ stoort mij. Wat is in godsnaam een trul? Ja, in ‘Heer Bommel en de trullenhoedster’ komen trullen voor, een soort hondachtige wezentjes, maar die zijn aan de fantasie van Marten Toonder ontsproten.

Is een trul gewoon hetzelfde als een trut? Was Carmiggelt zelf te truttig om het woord trut te gebruiken? En wat is een trut eigenlijk ? Oorspronkelijk was een trut gewoon een kut, maar die betekenis is allengs verschoven naar een breed scala van onaangenaamheden: een sukkelige, domme, burgerlijke, treuzelende, stijve, en/of vervelende vrouw.

Bij het opzoeken van ‘trul’ stuit ik op een opmerkelijke vondst. Een trul is een ‘suffe vrouw’, (eigenlijk gewoon een trut dus) net als in het versje, dus dat klopt. Maar een trul is volgens de etymologiebank ook een ‘mannelijk lid’ (?!) en volgens het Meertens-instituut bovendien een ‘zeker gebak’, een ‘lodderige, openstaande mond met dikke, slappe lippen’ en een ‘troetelnaam voor een (dik) kind’.

Bij dat laatste denk ik dan weer aan ‘troel’, een dikke, ouwe of lekkere troel, en ook aan ‘troela’, al is ‘troela’ bijna nooit lief bedoeld en ‘troel’ wel. Hoe zit dat? En wat moet dat, met dat ‘mannelijk lid’ en die ‘lodderige openstaande mond met dikke lippen’?

In zijn lullige truttigheid gebruikte Carmiggelt per ongeluk een smeriger woord dan hij had durven dromen. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden