Taalgebruik Lexicon

Lexicon der onterecht vergeten woorden: Tofelemoon

Afwisselend betuigen Stella Bergsma en Sylvia Witteman hun liefde voor Nederlandse woorden die je niet vaak genoeg meer hoort. 

‘Welke bekende toffelemoon gaat morgen joods worden? Mijn God wat beleven we toch een tijden.’ Dit twitterde onvolprezen collega-schrijver Pieter Waterdrinker naar aanleiding van de pirouette van Joram van Klaveren. De voormalige PVV-politicus liet zaterdag 9 februari in de Volkskrant weten nu moslim te zijn. 

Nou moet iedereen vooral geloven wat-ie wil wat mij betreft. Zo geloof ik bijvoorbeeld dat het Bargoense toffelemoon of tofelemoon een van de grappigste woorden is die ik ken. Je spreekt het uit als tofelemoon, dus die spelling houd ik aan. Het betekent katholiek. Afgeleid van de Jiddische woorden tofel, dat oud betekent, en emmoene, dat voor geloven staat. Het zou dan dus kunnen slaan op het ‘oude geloof’, maar werd veeleer gebruikt in de duiding van tweedehands of tweederangs. Bijgeloofje met bijbel.

Een belediging dus, maar wel een geestige. Mijn vader was een oude communist, hij  had een pesthekel aan die gluiperds van een tofelemonen en moest altijd hard lachen om het woord zelf als hij het gebruikte.
Pas op, da’s een tofelemoon, hoor. Haha, tofelemoon!’

Het klinkt ook gewoon vrolijk door dat jofele tofele. Het galoppeert een beetje. Een woord als een kleine dressuur. Hoewel het juist ook kan duiden op benen die niet meer zo goed draven. Het Bargoens woordenboek meldt namelijk dat het woord vroeger op de Overijsselse paardenmarkt werd gebruikt als een paard zwak in de knieën was. Dat paard is tofelemoon. Dit sloeg natuurlijk op het feit dat katholieken tijdens hun diensten zo vaak knielden. Ook weer leuk. Vast door joden bedacht. Die komen toch vaak hilarisch uit de hoek. Sjoege van humor hebben ze. En de tofste woorden. Ik denk dat ik dat achenebbisj atheïsme eens achter me laat en me ga bekeren. Tot het echte geloof. Van de eerste reli-rang. Ik, Pieter Waterdrinker! Ik doe een Van Klaveren! Ben dan wel geen bekende tofelemoon, maar morgen word ik joods.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden