Lexicon Hartstocht

Lexicon der onterecht vergeten woorden: ‘Hartstocht? Mijn zoon had geen idéé wat dat rare woord betekende’

Afwisselend betuigen Stella Bergsma en Sylvia Witteman hun liefde voor Nederlandse woorden die je niet vaak genoeg meer hoort. Deze week: hartstocht.

Mijn zoon van 17 moest op school voor Nederlands een tekst lezen over ‘de romantiek’. Het was een leuk, prettig geschreven betoog maar hij kwam er niet uit. Wat snap je dan niet, jongen? Nou, er stonden zulke rare woorden in. ‘Hartstocht’ bijvoorbeeld. Wat betekende dat? Ik kreeg zin om het op een razen en tieren te zetten, maar hield me in en haalde diep adem. ‘Vervoering’, zei ik. Hij haalde zijn schouders op. ‘Passie.’ Geen sjoege. ‘Passion’, riep ik. ‘Je weet wel, pésjun!’ Ja, nu begon hem iets te dagen. ‘Wat een raar woord’, grinnikte hij. ‘Hartstocht. Zoiets als tocht in je hart?’

Ik bleef voor de zekerheid maar bij hem zitten terwijl hij verder las. Daar kwam wéér een moeilijk woord: geijkt. Wat was dát nou weer? ‘In dit verband zoiets als ‘algemeen gangbaar’’, bracht ik met opeengeklemde kaken uit. ‘En dit? Ongebreideld?’, vroeg hij. ‘Breidels zijn teugels, legde ik schoolmeesterig uit. ‘Ongebreideld is dus gewoon hetzelfde als ‘onbeteugeld’. Holle blik.

Met mijn handen in de lucht mende ik een denkbeeldig paard, terwijl ik smartelijk bedacht dat hij het woord ‘mennen’ ook wel niet zou kennen. ‘Stel je een een paard zonder teugels voor’, zei ik. ‘Maar dan figuurlijk. Vríj, dus. Ongebreideld betekent vrij.’ Wanhopig riep hij uit: ‘Maar waarom schrijven ze dát dan niet gewoon?’

Tandenknarsend verliet ik het pand en ging borrelen bij een vriendin. Haar dochter zit bij mijn zoon in de klas. Het schaapje was met dezelfde tekst bezig. Beschaamd vertelde ik dat mijn zoon er zo mee worstelde. ‘Maar er zitten ook echt rare woorden in’, riposteerde het meisje. ‘Ongebreideld, en hartstocht enzo...’

Die kinderen zitten in de vijfde klas van een gymnasium!

Ik houd mijn hart vast.

Het tocht. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.