kunstcolumnmerlijn kerkhof

Leve de compact disc!

Wekelijks neemt Bor Beekman, Robert van Gijssel, Merlijn Kerkhof, Rutger Pontzen of Herien Wensink stelling in de wereld van film, ­muziek, theater of beeldende kunst.

Zodra ik mijn zakgeld had gekregen en mijn guldens had geteld, stapte ik op de fiets. Naar de platenzaak. Platenzaken, moet ik zeggen, want in het jaar 2000 had je er alleen al in het centrum van Vlaardingen drie zitten. Twintig jaar geleden nog maar.

De route was iedere zaterdagochtend dezelfde. Eerst even kijken bij The Jukebox op de Hoogstraat, waar ze veel tweedehands en bandposters hadden, en een aardige man achter de toonbank (hoe zou het met hem zijn?). Daarna naar The Musicstore op het Liesveld. En dan, een paar deuren verderop, nog even de Free Record Shop in.

Als ik had gewild, had ik ook nog bij de V&D (in de hoogtijdagen vier etages) terecht gekund, want ook daar verkochten ze wat ik verzamelde en waar ik zoveel van houd. Compact discs. Cd’s.

Ik moest eraan denken toen ik de doodverklaring van de cd las. Volgens de Recording Industry Association of America (RIAA) is er in het eerste half jaar van 2020 voor het eerst sinds 1986 in de VS meer uitgegeven aan vinyl dan aan cd’s: 200 tegen 110 miljoen. De cd-inkomsten waren in een jaar tijd met bijna de helft gedaald. 85 procent van de omzet komt nu uit streaming, geluidsdragers staan voor 7 procent. Wel doen de ‘glimmende schijfjes’ het in absolute aantallen nog beter dan de lp’s en ep’s: 10,2 tegen 8,8 miljoen.

Gaat de cd ooit echt dood? Tien jaar geleden hadden weinig kenners volgehouden dat ze anno 2020 nog zouden bestaan. Maar de kast met nieuwe cd’s die de Volkskrant toegestuurd krijgt, puilt nog steeds uit. Zeker voor klassieke musici is de cd behalve een document met een visie op een stuk, een visitekaartje – zonder lijk je niet te bestaan.

Het zijn vooral de liefhebbers van klassiek en nichegenres zoals americana die de cd (qua lengte, oorspronkelijk 74 minuten, afgestemd op de Negende symfonie van Beethoven) voorlopig in leven houden. Jared Sacks, oprichter van het Nederlandse klassieke label Channel Classics, laat desgevraagd weten dat voor hem de inkomsten nog voor 35 procent bestaan uit cd-verkoop. Streaming is even groot. De andere 30 procent? Downloads in hoge resolutie, een groeimarkt (en een mannenhobby).

Voor verzamelaars zoals ik, is streaming iets onbegrijpelijks. Leuk dat je snel van alles kunt ontdekken, maar je hébt de muziek niet (trouwens, downloaders: wie heeft zijn eerste met Napster gescoorde 112 kbps mp3’tje nog op zijn computer staan?), en een album kan zo weer uit de lucht worden gehaald. Ik krijg Jeroen Bosch’ Tuin der lusten niet in mijn huiskamer, maar door de compact disc heb ik wel Bachs Hohe Messe – wat een rijkdom, en dat voor een paar tientjes.

Op een streamingdienst met zoveel aanbod, ben je geneigd van de ene hit naar de andere te klikken, wat leidt tot een muzikaal dieet met alleen maar suiker. Terwijl een nummer als Girl van The Beatles (Rubber Soul, voor de goede orde) er alleen maar beter op wordt als je daarvoor Ringo hebt gehoord met What goes on.

Een lp of cd koop je, zet je op, zonder scherm dat je afleidt: dat leidt (mijn ervaring) tot geconcentreerder luisteren. Ook het omdraaien van de lp kan zorgen voor grotere betrokkenheid. Maar ik houd het meest van die ononderbroken trip die de cd biedt. Ik hou van de doosjes, jewelcases, liever zwart dan met zo’n doorzichtig binnenkantje. Ik hou ervan om zo’n cd uit het houdertje te peuteren en dat de haakjes dan afbreken. Ik hou van een kast vol kanariegele Deutsche Grammophon-zijkantjes die je vaal ziet worden bij blootstelling aan zonlicht. Ik zal de cd blijven reanimeren tot de onvermijdelijke revival in 2028.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden