Leuk van der Elsken-detail ontdekt: muze Vali Meyers had écht rood haar

Een detail in de kunstgeschiedenis, maar een léúk detail. Vali Meyers, hoofdpersonage in Ed van der Elskens fotoroman Een liefdesgeschiedenis in Saint-Germain-des-Prés had rood haar.

Foto van de foto van Vali Meyers door Ed van der Elsken.

Menigeen moet, afgaand op de fameuze zwartwitfoto's die Van der Elsken maakte in de jaren vijftig van zijn muze in Parijs, hebben gedacht dat Vali zwart, misschien donker bruin haar had. Maar de kleurenfoto van Vali op de grote expositie De verliefde camera over Van der Elsken die zaterdag opent in het Stedelijk Museum in Amsterdam laat er geen twijfel over bestaan: rood. Een paars zweem doet ernstig vermoeden dat Meyers haar haren verfde.

De expositie, de grootste die in 25 jaar over Van der Elsken is samengesteld, toont talrijke verrassingen uit de archieven met de nalatenschap van Van der Elsken (1925-1990), een van de belangrijkste straatfotografen van naoorlogs Nederland. Behalve de kleurenfoto van Vali Meyers bijvoorbeeld een briefje van de Australische hippie aan de fotograaf uit 1979, waarin ze in onvervalst krullerig hippie-handschrift herinneringen noteert aan bijna dertig jaar eerder, de periode waarin ze met Ed van der Elsken en een stel romantische, veelal op straat levende, door alcohol en drugs benevelde jongeren in Parijs verbleef. Die groep vormde de inspiratiebron voor Van der Elskens fotoroman, die bij verschijning zowel werd geroemd als verguisd. 'We leefden op straat en in de cafés van onze buurt als een meute bastaardhonden', schrijft Meyers. De vrienden die het ruige bestaan van toen hebben overleefd en niet aan een overdosis of door andere treurige oorzaken vroegtijdig stierven zijn op één hand te tellen, schrijft ze.

Talrijke foto's en film zijn er in het Stedelijk te zien, maar niet alleen die blazen tezamen Van der Elskens oeuvre nieuw leven in. Dan doen ook briefjes als die van Meyers, werkschetsjes voor fotoboeken, dummy's, getypte documenten (veelal met verzoeken om financiële steun aan musea als het Stedelijk). Ze zijn door fotoconservator Hripsimé Visser, samensteller van de tentoonstelling, opgediept uit de archieven in Het Nederlands Fotomuseum in Rotterdam. Juist die documenten werpen nieuw licht op de persoon van Van der Elsken. Wie dacht dat hij een vrolijke anarchist was die in grote vrijheid lekker rommelde met zijn foto's, komt bedrogen uit: zowel in zijn voorbereiding als zijn research en zijn soms vergaande enscenering bij opnamen ging hij nauwgezet planmatig te werk. De nonchalance die hij, vooral in zijn films, tentoon spreidde was vooral schijn. Aan zijn vrije omgang met de mensen die hij voor de camera kreeg, ging vaak grondige voorbereiding vooraf.

Brief van Vali Meyers aan Ed van der Elsken. Beeld foto Arno Haijtema
Ed van der Elsken, Vali Myers voor haar spiegel, Parijs (1953) Nederlands Fotomuseum Beeld Ed van der Elsken / Collectie Stedelijk Museum Amsterdam
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.