Drama

Letters from Iwo Jima

Oorlogen kennen geen helden

'Naar de hel met dit eiland', mopperen de Japanse soldaten terwijl ze in de verzengende hitte aan het graven zijn. 'De Amerikanen mogen het hebben. Er groeit hier toch niets.'


In Letters from Iwo Jima beziet Clint Eastwood de slag om het strategisch belangrijke vulkaaneilandje Iwo Jima vanuit Japans perspectief, nadat hij met Flags of Our Fathers (die eind 2006 kort in de Nederlandse bioscopen draaide en nu opnieuw in acht zalen wordt uitgebracht) al het Amerikaanse verhaal vertelde.


De twee (anti-)oorlogsfilms - geschoten in vale tinten, waar het rode bloed fel bij afsteekt - vullen elkaar aan en versterken elkaar. Veel scènes zijn gespiegeld. In Flags of Our Fathers wordt een Amerikaane soldaat met een vlammenwerper naar een Japanse bunker gestuurd; in Letters from Iwo Jima staan de Japanse soldaten opeens in lichterlaaie. In Letters from Iwo Jima draagt de Japanse bevelhebber zijn mannen op om op de hospikken te richten. Want als er een hospik sneuvelt, sterven er minstens tien soldaten meer. In Flags of Our Fathers zegt een Amerikaanse officier de hospik extra voorzichtig te zijn, omdat er op ze wordt geloerd. In Flags of Our Fathers horen de Amerikanen explosies onder de grond; in Letters from Iwo Jima is te zien hoe Japanse soldaten zichzelf één voor één opblazen met een handgranaat, omdat de strijd verloren is.


De Japanse ster Ken Watanabe (The Last Samurai, Memoirs of a Geisha) speelt generaal Tadamichi Kuribayashi, die in 1944 naar Iwo Jima wordt gestuurd om de verdediging te leiden. Hij heeft in Los Angeles gewoond, dus hij kent de Amerikanen - in ieder geval Mary Pickford en Douglas Fairbanks, die hij in films heeft zien spelen. Als hij aankomt, zijn de soldaten bezig de kustlijn te versterken. Kuribayashi verandert de tactiek: hij laat alle artillerie en mortieren op de hellingen van de vulkaan Suribachi plaatsen. Eronder laat hij een omvangrijk systeem van tunnels graven.


Flags of Our Fathers is genomineerd voor twee 'kleine' Oscars (geluidsmontage en geluidsmixage), Letters from Iwo Jima maakt 25 februari kans op vier Oscars: beste film, beste regie, beste scenario en beste geluidsmontage. Misschien is het omdat Letters from Iwo Jima helemaal is gesproken in het Japans, een taal die Eastwood niet machtig is. Misschien is het ook omdat Letters from Iwo Jima overzichtelijker is: aan het begin van de film zijn archeologen anno nu in de grotten bezig met graafwerkzaamheden. Als iemand vraagt hoe ze die tunnels ooit hebben kunnen graven, gaat de film terug in de tijd, naar 1944.


Eastwood focust op een aantal militairen: op de schrandere generaal, op een luitenant die een gouden medaille heeft gewonnen tijdens de Olympische Spelen van Los Angeles, op een onhandige, gevoelige soldaat, en op een eenvoudige bakker die zijn vrouw en ongeboren kind heeft beloofd dat hij veilig naar huis zal terugkeren. Hun verhalen worden doorsneden met fragmenten uit de brieven die de soldaten aan hun familie sturen.


Er zijn goeden en slechten, maar er is geen rechte lijn te trekken tussen de twee strijdende partijen. Een Amerikaanse soldaat schiet zomaar twee Japanse krijgsgevangenen dood. De Japanners verzorgen een levensgevaarlijk gewonde Amerikaanse soldaat. In zijn binnenzak vinden ze een brief van zijn moeder: zij hoopt dat de oorlog snel voorbij is en dat hij veilig terugkomt.


Dát is de moraal van Eastwoods indrukwekkende, humane tweeluik: in oorlogen zijn er geen helden. Iedereen doet zijn best om niet geraakt te worden.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden