Filmrecensie Leto

Leto is een zomerse, frisse film over de hang naar vrijheid in het Rusland van voor de perestrojka ★★★★☆

Roman Bilyk & Teo Yoo in Leto Beeld RV_filstill

Leto

Drama

Regie Kirill Serebrennikov.

Met Teo Yoo, Roman Bilik, Irina Starshenbaum.

126 min., in 29 zalen.

‘Dit is niet echt gebeurd’, klinkt het herhaaldelijk in Leto. Soms ook: ‘Jammer genoeg is dit niet gebeurd.’ De film van Kirill Serebrennikov vertelt een ware geschiedenis, maar veroorlooft zich heel wat poëtische vrijheden – en komt daar vervolgens rond voor uit. In grote lijnen klopt het verhaal: de Russische rocker Mike Naoemenko bestond echt, en hij was daadwerkelijk een mentor voor de jonge Viktor Tsoj, oprichter van de band Kino, die uit zou groeien tot een rocklegende.

Leto (Zomer) gaat over de jonge jaren van Tsoj (Teo Yoo), die in 1990 op 28- jarige leeftijd door een auto-ongeluk overleed. Als beginnend muzikant wordt hij in de zomer van 1983 voorgesteld aan Naoemenko (popartiest Roman Bilik), spil van de rockscene in Leningrad (Sint-Petersburg). Die rockscene speelt zich noodgedwongen grotendeels ondergronds af; platen van helden uit het Westen als Lou Reed en David Bowie zijn alleen verkrijgbaar op de zwarte markt. Maar er is ook een officiële club, waar bands mogen optreden zolang ze zich aan de Sovjetregels houden. Het publiek mag niet teveel opgezweept worden en de songteksten moeten vooraf goedgekeurd zijn.

In het verraderlijke gebied tussen censuur en de hang naar vrijheid van muzikale twintigers – niet voorbehouden aan de USSR, maar wel opgezweept door de naderende perestrojka - vinden de jongens hun weg. Ze zingen voorzichtig over vrijheid. Terwijl Naoemenko zich vooral bezighoudt met het vertalen van westerse nummers, heeft Tsoj het talent om met zijn eigen muziek een hele generatie Russen mee te krijgen.

Film- en theaterregisseur Serebrennikov moest Leto afmaken terwijl hij onder huisarrest stond, opgelegd vanwege vermeende fraude – een straf die vorige week voorlopig werd ingetrokken. De film heeft er niet onder te lijden gehad: de opnamen waren net afgerond en er lijkt niets te ontbreken. Het is met opzet een impressionistisch geheel, zonder voortstuwende plot, passend bij het van dag tot dag-leven van de muzikanten. Verrassend lief en romantisch ook, met een grote rol voor Naoemenko’s vrouw Natasja (Irina Starshenbaum), op wie Viktor Tsoj verliefd wordt.

Het springerige Leto doet zomers en fris aan, terwijl de in zwart-wit gedraaide film zich voornamelijk binnenskamers afspeelt, in rokerige zaaltjes of krappe appartementen. Kritiek op het huidige Rusland valt er niet in te ontdekken, of het moet de ook door Tsoj uitgedragen boodschap zijn dat kunst zich nooit laat onderdrukken. Waar de vrijheid beperkt is, laat Serebrennikov de fantasie spreken, in geestige muzikale intermezzo’s rond destijds verboden nummers van Talking Heads of Iggy Pop, meegezongen door chagrijnige Russen in de tram of trein. Niet echt gebeurd, maar zou het niet mooi zijn als het wel zo was?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden