Hanna Bervoets

Let, de volgende keer dat u door een winkelstraat loopt, uitsluitend op de etalagepoppen

Ik was op zoek naar een witte blouse, maar bleef staan voor een rij etalagepoppen. Glanzend witte wezens in rokjes, truien en herfstjassen.

Vreemde objecten eigenlijk, dacht ik. Wanneer een volgende beschaving ze bij een opgraving vindt, zal men waarschijnlijk niet begrijpen welke functie deze plastic karkassen hadden: 'In vroegere tijden schiep de mens manshoge poppen naar zijn evenbeeld, die hij mooie kleding aantrok. De poppen werden achter glas of op sokkels gezet, zodat iedereen ze kon vereren. Welke goden de objecten precies verbeeldden, is niet duidelijk. Een theorie is dat de 21ste-eeuwers zichzelf aanbaden, een rituele uiting van het narcistisch individualisme dat destijds een opleving beleefde.'

Wat de geschiedschrijvers van de toekomst niet weten: het gaat ons niet om de poppen, maar om de kleding. Om outfits die de pop is aangetrokken door een winkelstylist. Vaak heeft deze stylist hierbij hulpmiddelen nodig en is de rug van de paspop een slagveld van spelden en klemmen. In die zin is de etalagepop een farce: een omgekeerde vogelverschrikker die zwermen winkelpubliek moet aantrekken. Ik ging op onderzoek in de Kalverstraat, en onderscheidde twee typen.

Het eerste type is de abstracte pop. Deze pop is soms behept met neus en lippen, maar stelt het meestal zonder zintuigen; het gelaat is zo glad als het masker van een hockeykeeper. Ook is de abstracte pop kaal - wanneer hij een hoofd heeft tenminste, soms steekt er slechts een stomp uit zijn romp. Het tweede type etalagepop is de realistische pop. Dit type is te herkennen aan zijn ogen: compleet met iris en pupillen. Ook heeft de realistische pop haar, vaak van golvend polyester. Soms is de huid lichtroze, maar er zijn ook bruine poppen en de haardracht varieert van sluik tot afro.

Voor m'n gevoel waren het vooral budgetvriendelijke, particuliere boetiekjes die voor het realistische type kozen, al kwam ik ze ook in de V&D tegen. Bij de wat duurdere winkels en hippere ketens stond juist de abstracte variant in de etalage.

Zo lijkt de tegenstelling tussen de abstracte en realistische pop de tegenstelling te belichamen tussen mode en confectie; 'kunst' versus 'decoratie.' Maar ook: afstand versus warmte. Waar de abstracte pop vooral bijdraagt aan een chic imago, nodigt de realistische pop uit tot identificatie: hoe zouden deze kleren jou staan?

Nu heeft het realisme dat de realistische poppen moeten uitdragen uiteindelijk natuurlijk weinig met de realiteit te maken. Het is Barbie-realisme: schijn-variatie. Verschillen in huidskleur en haardracht moeten verhullen dat de poppen nog altijd dezelfde neus, lengte en maten hebben. Ik zag geen dikke etalagepoppen. Geen kleine poppen, kromme poppen of poppen met een hoofddoek. Dat gebrek aan diversiteit is saai maar begrijpelijk. Wat afwijkt valt op, en etalagepoppen moeten niet opvallen, integendeel: we moeten naar de kleding kijken, niet naar het plastic. Toen ik dat laatste toch deed, ontwaarde ik een angstaanjagend tafereel. Wilt u het ook zien? Let dan, de volgende keer dat u door een winkelstraat loopt, uitsluitend op de etalagepoppen. Kijk ze een voor een aan: recht in het uitdrukkingsloze gelaat. U zult een verslagen leger voorbij zien glijden.

Zielloze wezens die gruwelijkheden hebben begaan dan wel meegemaakt; allen jong, lang, slank en krachtig, waarschijnlijk het resultaat van genetische manipulatie of een geheim kloonprogramma. Ooit hebben ze emotieloos gestreden, nu zijn het krijgsgevangenen achter glas. Ze kijken u niet aan, dat is hun eer te na, ze staren naar de horizon of naar de broeders achter de ruit tegenover hen; kaalgeschoren of onthoofd, door de vijand die hen nu voorbijloopt - een volk dat niet ziet wie ze zijn, want louter hun kleding bekijkt. U zult deze gevangenen nooit zien lachen. Neen, er zijn geen gelukkige paspoppen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.