Lesbische boerin en alfamannetje vrienden voor het leven

Donderdag is de finale van Expeditie Robinson. Maar misschien zijn de echte winnaars al wel bekend: die lesbische boerin uit Zeeland en dat testosteronbommetje met een hang naar roem. Kroniek van een unieke vriendschap.

Bertie Steur en JayJay Boske op de boerderij van Bertie Beeld Sanne De Wilde

Bijna drie weken zaten ze met z'n tweeën op een onbewoond eiland, ergens op de Filipijnen. Ze hadden geen hut, slechts een geïmproviseerd afdak van bamboe en bananenbladeren, zodat ze droog konden slapen: op de grond, onder een klamboe.

Bang waren ze niet, zegt Bertie Steur (42). 'Maar die nacht dat we in het staartje van een tyfoon zaten, was ik 's ochtends wel blij dat ons afdak niet was weggewaaid.'

Het afdak was alles wat ze hadden, zegt JayJay Boske (30). Het regenseizoen was begonnen. 'Het is je enige houvast, want er is niets erger dan nachten achter elkaar in de regen slapen. Het probleem is: als het regent, willen de beesten ook droog zitten. Ratten. Grote krabben. Een aapje hebben we gezien. Zwarte mieren, zo groot als pingpongballen.'

Elke dag, vanaf het moment dat de zon opkwam, zaten Bertie Steur en JayJay Boske in het zand. Steur, boerin uit Zeeland, vertelde hem over haar deelname aan Boer zoekt Vrouw in 2014. Ze kreeg 175 brieven van potentiële liefdeskandidaten en vond Esther, met wie ze nog steeds samen is. Boske vertelde op zijn beurt over zijn rugbycarrière, die duurde tot hij een blessure kreeg, waarna hij televisiepresentator werd.

Bertie en JayJay op 'afvallerseiland' Beeld rechtenvrij

Eten en spelletjes

Tussen het praten door liepen ze dagelijks naar een veld om een paar knollen cassave te oogsten. Iets anders te eten was er niet. Zeewater inkoken, daarin de cassave koken, afgieten en frituren in de olie. Steur: 'Een soort chips, kreeg je dan. Smaakte prima.' Als ze waren uitgepraat en uitgegeten, deden ze spelletjes. Dan noemde Steur een artikel uit de supermarkt, nam Boske de laatste letter van dat artikel en noemde hij een supermarktartikel met die letter aan het begin. Zo ging dat door, urenlang.

Hoe het zo kwam: Steur en Boske deden dit jaar allebei mee aan realityprogramma Expeditie Robinson, uitgezonden door RTL5 vanaf september. Steur is publieksfavoriet in de finale, morgen op tv - maar daar gaat dit verhaal niet over.

Voor de niet-kijkers: in Expeditie Robinson probeert een groep mensen (vroeger onbekend, sinds 2010 alleen maar Bekende Nederlanders) te overleven op een onbewoond eiland, met minimaal rantsoen: een beetje olie, meel en rijst. Het programma is al jaren in veel landen populair, in Nederland trekt het wekelijks meer dan een miljoen kijkers.

De deelnemers worden opgedeeld in twee kampen en nemen het tegen elkaar op in zogeheten 'proeven', die draaien om fysieke kracht, vindingrijkheid of het eten van smerige dingen, zoals stierenballen en eendenembryo's. Het verliezende team moet een van de eigen teamleden wegstemmen in een 'eilandraad'; vaak de minst populaire deelnemer, of juist de sterkste, uit tactische overwegingen.

Agrariër Steur was de gewoonste, maar daardoor juist de opvallendste en geliefdste kandidaat dit jaar. Met haar onverstoorbare voorkomen viel ze uit de toon; de andere deelnemers waren Miss Nederland, rappers, soapsterren, Dave Roelvink.

Ze was ook de eerste die het veld moest ruimen: ze had zichzelf opgeofferd. De boerin vond het wel best, de rest wilde immers wel érg graag winnen. Zo kwam ze, aanvankelijk in haar eentje, terecht op 'afvallerseiland'. Het is een ontsnappingsroute, want wie het op afvallerseiland het langst volhoudt, belandt alsnog in de halve finale.

Onwaarschijnlijk duo

Ze bouwde het afdak, vond het cassaveveld en zat in het zand. Er kwamen andere afvallers naar afvallerseiland, die ook weer afvielen, totdat Boske en zij met z'n tweeën waren en dat een hele tijd zo bleef. Wat gebeurt er als je wekenlang met een onbekende op een onbewoond eiland zit? Niet veel mensen kunnen die vraag beantwoorden, maar Steur en Boske wel.

Het was een onwaarschijnlijk duo, boffen voor de makers van het programma. De lange lesbische boerin uit Zeeland en het alfamannetje van 1 meter 68, dat zich in de eerste afleveringen van het seizoen ontpopte tot de irritantste deelnemer van de Expeditie. Een dominant haantje, vonden zijn kampgenoten, die een proef bewust verloren om hem weg te kunnen stemmen.

Op afvallerseiland werden Boske en Steur kameraden. Vrienden voor het leven, zelfs, zeggen ze aan de keukentafel van de boerin in haar woonboerderij in Renesse. Boske, met een mond vol Zeeuwse bolus: 'Bij Bertie kon ik eindelijk mezelf zijn.'

'Hosternokke'

Vijf maanden na de opnamen geeft Boske een rondleiding over het terrein. Hij is nooit eerder bij Steur thuis geweest, maar weet precies hoe het hier in elkaar steekt en hoe de dieren (pony's, paarden, honden, varkens) heten. De omgeving is tot in detail op het eiland besproken. 'Hebben jullie Bertie's hangbuikzwijnen Gucci en Prada al ontmoet?'

Steur draagt de felblauwe pet met opschrift 'hosternokke' (een vriendelijke Zeeuwse verbastering van godverdomme), die ze op de Filipijnen vrijwel constant droeg. Het was het eerste wat ze zei toen ze zich van een finaleplaats had verzekerd, rechtervuist in de lucht: 'Hosternokke!'

De BN'ers Steur en Boske kenden elkaar niet voor de opnamen van het programma begonnen. Boske: 'Ik had nul idee wie Bertie was. De eerste dag, toen de deelnemers elkaar ontmoetten, schudde ik haar de hand en dacht: voor deze vrouw moet je oppassen. Een sterke speelster, dat zag je, een stuk sterker dan alle andere vrouwen.'

Beweegredenen

Steur had van 'een heleboel' deelnemers nog nooit gehoord, zegt ze. Niet iedere BN'er, zeker niet die uit de A-categorie, heeft zin en tijd om zich voor een paar duizend euro (de vergoedingen wisselen, afhankelijk van wanneer de deelnemer het spel moet verlaten) wekenlang voor de camera's te laten uithongeren en complotjes te smeden. Waarom zij eigenlijk wel? Boske: 'Ik kwam om te winnen. Deed ik mee om bekender te worden? Ja, ook. Het zou hypocriet zijn om te zeggen dat dat er niks mee te maken had. Maar voor mij was het vooral een wedstrijd. Dat werkt zo, als je uit de sport komt, als je gewend bent om af te zien om je doel te bereiken.'

Steur: 'Ik deed mee om het overleven, het op jezelf aangewezen zijn. Ik heb me voorbereid door maandenlang drie keer per week te gaan bootcampen. Het viel me op dat het moeilijk is om in zo'n team jezelf te blijven: niemand wil weggestemd worden, iedereen wil zichzelf populair maken. Vermoeiend om te zien, vond ik, een opgefokte situatie. Ik hield mezelf op de achtergrond en hobbelde rond, op zoek naar eten. Dat lukte aardig. Ik zat er niet om met m'n hoofd op televisie te komen, zoals de rest.'

Testosteronbonk

Toen Boske de eerste aflevering van dit seizoen had bekeken, wist hij genoeg over zijn eigen optreden: het was niet best. Hij kon zich eigenlijk ook wel voorstellen dat zijn teamgenoten hem niet konden uitstaan, en met hen de kijkers, die hem (en zijn moeder) op sociale media verrot scholden. 'Ik zag een veel te competitief mannetje, een testosteronbonk die alles doet om te winnen. Het zou naïef zijn om de montage de schuld te geven. Ik heb moeten accepteren dat ik gewoon écht zo ben. Ik had het gevoel dat ik moest laten zien dat ik sterk was, want dan zouden ze me niet wegstemmen. Het omgekeerde gebeurde.'

Die bewijsdrang zat er altijd al in, zegt Boske. 'Ik kreeg als kind altijd te horen dat ik te klein en te licht was voor toprugby. Als ik niet voor mezelf opkwam, werd ik opgeslokt. Precies zo begon ik aan Expeditie Robinson. Maar bij Expeditie Robinson waren de proeven maar een klein onderdeel, de rest van de tijd zat je je met z'n allen te vervelen. En als ze je niet aardig vinden, of te aanwezig, word je weggestuurd, zo simpel is het.'

Na die eerste aflevering hoorde hij steeds van Steur, per WhatsApp, hoe de uitzending geweest was. Zelf durfde hij niet meer te kijken. 'Het was zo confronterend dat ik me het liefst wilde verschuilen. De reacties die ik kreeg op sociale media, jesus christ. Als Bertie 'het viel wel mee' appte, wist ik dat het heel erg was. Ze lieten een scène zien waarin ik naast de kookpot lig, in het zand, terwijl er door een paar dames gekookt wordt - wat maar één keer is gebeurd. En dan leek het ook nog alsof ik een seksistische opmerking maakte.' Steur: 'Heel lullig. Hij zei: 'De vrouwen koken hier.' Niets meer dan een feitelijke constatering, als je het mij vraagt.'

Pas vanaf de aflevering waarin hij naar afvallerseiland werd gestuurd, ging Boske weer kijken. Die aftocht was achteraf in meerdere opzichten een geschenk, zegt hij. Vooral doordat hij Steur daar leerde kennen, maar ook omdat hij daar, bij haar, 'een andere kant' van zichzelf kon laten zien.

Boske: 'Als het publiek alleen die JayJay uit de eerste paar afleveringen had gezien, had het mijn carrière geen goed gedaan.'

Uitzichtloosheid

Steur: 'Ik had van andere afvallers de verhalen over Jay gehoord, maar ik zag eigenlijk het hele probleem niet zo.'

Boske: 'Ik kwam tot rust, gewoon. Bertie oordeelde niet.'

Op afvallerseiland gebeurde niks. Er waren geen proeven, geen complotjes, en dat was wel zo kalm, tot het tergend saai werd. Uiteindelijk was haar deelname aan Expeditie Robinson 'mentaal met afstand het zwaarste' wat ze ooit deed, zegt Steur. 'Door de uitzichtloosheid. Je weet dat er uiteindelijk weer iets gaat gebeuren, maar niet wanneer. Op een gegeven moment begon ik te denken: ik kan thuis veel nuttiger zijn dan hier. Ik voelde me letterlijk waardeloos.'

Bij de paarden van Bertie Beeld Sanne De Wilde

Boske: 'Ik ook. Waar-de-loos. Het is niet te beschrijven. Dat hele televisieprogramma kon me op een gegeven moment echt gestolen worden. Ik was er niet meer mee bezig.'

Steur: 'Los van de tijd die je besteedt aan het zoeken en klaarmaken van eten, zit je alleen maar op je reet.'

Boske: 'Aan het eten besteedden we ook steeds meer tijd. Waren we vier uur bezig met het klaarmaken van een beetje cassave. En elkaar maar complimentjes geven: wat een mooi vuur, wat een goeie takjes heb jij gevonden! Om elkaar er doorheen te slepen. Geloof me, als je drie weken in een luxueus resort zit opgesloten, komt dat ook je strot uit. Maar nu zaten we op het zand, zonder afleiding. Op het eiland ben ik heel wat kilo's kwijtgeraakt, vooral spiermassa. Ik vond het leuk om mijn lichaam te testen, kijken met hoe weinig eten ik het kon redden. Ik bedacht wedstrijdjes voor mezelf: hoeveel stokken kan ik dragen?'

Lepeltje-lepeltje

Steur: 'Het regende dagenlang.'

Boske: 'De cameraploeg kwam af en aan. We probeerden ze iets te ontfutselen, maar werden keihard genegeerd. Bij zonsondergang gingen ze weg, vanaf dan was er alleen een portofoon voor noodgevallen. Het kon best koud zijn 's nachts. Soms werden we wakker en lagen we lepeltje-lepeltje, maar dat is niet bewust gebeurd.'

Steur: 'En we lagen altijd onder onze eigen klamboe.'

Boske: 'Laat ik alle twijfel over Expeditie Robinson wegnemen: er staat geen toilet, je kakt in de zee, er wordt geen boterham gesmeerd. Het is nog veel erger dan mensen denken. Het ergst was het zand, denk ik.'

Steur: 'Het zit overal. Het is er altijd.'

Boske: 'Je lichaam is het niet gewend. In zand kun je niet rechtop zitten. Tegen een boom kan niet, want dan komen de mieren naar beneden. Ik had veel last van mijn lichaam. Als het niet regent, staat de zon vol op je, waardoor je keer op keer verbrandt. Je krijgt zonnebrand, maar er valt niet tegenop te smeren. De blaren stonden op m'n rug. Ik kreeg ook nog een smerige oorontsteking, ik had zo'n dikke bal in m'n nek, de pus liep uit m'n oor. De dokter is vier keer naar me komen kijken.'

Steur: 'Ik ben niet ziek geweest.'

Vier boterhammen met kaas

Boske: 'Bertie is een machine.'

Ze weten meer van elkaar dan van hun beste vrienden, zeggen ze. Omdat je voor een gesprek, als er geen enkele afleiding is, gewoon veel meer tijd neemt, zegt Boske. Zonder nadenken kan hij opnoemen wat Steur thuis elke dag eet: 'Als ontbijt twee boterhammen met kaas en een boterham met vlokken, om 11 uur eet ze een banaan en om 12 uur vier boterhammen met kaas en weer een met vlokken.'

Het leukst aan haar is 'dat alles echt is', zegt hij. 'Het is zoals het is, bij Bertie. Ja is ja en nee is nee. Ik heb ontzettend veel van haar geleerd. Dat je altijd eerst op zoek moet naar een oplossing voor je begint met klagen. Het uitzicht kon ik op een gegeven moment dromen. Ik kon het niet meer aan, dat uitzicht. Als er een cameraman op het eiland kwam en iets over het mooie uitzicht zei, dacht ik: nog één keer en ik stomp je neer. Bertie zei dan droogjes: misschien moet je gewoon even de andere kant op kijken.'

Zij zegt dat er veel met hem te lachen viel. 'Hij was positief, hij vond het leuk om bezig te blijven. Hij is een strijder. Die winnaarsmentaliteit, zoals hij het noemt, dat vond ik juist mooi. Daar kan ik zelf af en toe ook wel iets meer van gebruiken, ik mag best wat vaker op mijn strepen gaan staan.'

(JayJay Boske verliet het programma op 8 december, na een duel met ex-wielrenner Thomas Dekker. Dekker en Steur versloegen in de halve finale zangeres Suzanne Klemann en online influencer Anna Nooshin. Donderdag staan ze naast rapper Dio in de finale.)

Boske is trots dat hij heeft meegedaan, zegt hij. 'En ik ben ontzettend trots dat ik Bertie heb mogen ontmoeten.' Maar naar een tropisch eiland gaat hij nooit meer: 'Ik heb een schijthekel gekregen aan zand.' Steur heeft daar dan weer minder moeite mee. 'Als boerin loop ik dagelijks door de modder. Dat is ongeveer hetzelfde. Modder zuigt, zand niet.'

Sinds ze terug zijn in Nederland hebben ze veel gewhatsappt en een paar keer gebeld. 'Ik denk dat ik in mijn leven nooit meer zo iemand als Bertie ga ontmoeten', zegt Boske. 'Ik denk dat we vrienden voor het leven zijn. Maar ik moet ook realistisch zijn, ze woont ver weg.'

Steur: 'Halverwege Engeland, toch?'

Boske: 'Twee uur rijden. Maar Bertie kan binnenkort ook naar Hilversum komen. Dan gaan we gewoon lekker eten en koffiedrinken. Er hoeven geen gekke dingen te gebeuren.'

Expeditie Robinson, RTL5, 20.30 uur.

Bertie zoekt Esther

Bertie Steur werd bekend door haar deelname aan Boer zoekt vrouw. In 2014-2015 zagen meer dan vier miljoen mensen hoe ze na een stroef begin verliefd werd op Esther. Sinds dit jaar wonen ze samen in Renesse. Steur is akkerbouwer en 'hobby-dj', zoals ze zelf zegt. 'Ik was 6 jaar toen ik Toppop opnam met mijn cassetterecorder. Ik ben altijd met muziek bezig geweest. Toen ik 17 was, ging ik naar de mts in Eindhoven. Daar kocht ik elke week een maxisingle, want veel meer geld had ik niet. De house was toen in opkomst. Ik ben altijd house blijven draaien.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden