Lekker met z’n allen in de wolk

Het hangt in de lucht en het is een slagveld: cloud computing gaat de bestaande rangorde in de computerwereld volledig veranderen, stellen experts.

Cloud computing is een allegaartje van begrippen. In essentie komt het erop neer dat software en documenten die vroeger op de pc stonden, verhuizen naar het internet. Dat kan ertoe leiden dat gebruikers minder vaak een softwarepakket zoals een tekstverwerker zullen aanschaffen, maar dat zij spullen gebruiken die geïnstalleerd staan op een internetserver, ergens op een onbekende locatie.

Kostenloos
Dat heeft een aantal voordelen. De eerste is dat software die in de wolk hangt, vaak kostenloos gebruikt kan worden. Google biedt onder meer een gratis tekstverwerker en een spreadsheet. Softwarebedrijf Oracle zit in de wolk, evenals de online boekhandel Amazon, en computerconcern IBM. Computermaker Dell probeerde de term cloud computing zelfs – tevergeefs – te deponeren.

Maar bij cloud computing draait het niet alleen maar om gratis. De wolk biedt ook efficiencyvoordelen: gebruikers die hun documenten erin stallen, kunnen er samen met anderen aan werken, soms zelfs op hetzelfde moment. Dat maakt het werken in projectgroepen, eventueel in verschillende tijdzones, een stuk eenvoudiger.

Daarnaast helpt de wolk het leven van computergebruikers overzichtelijk te houden. Documenten slingeren niet op verschillende plekken rond (‘Stond de laatste versie nu op mijn laptop, pc of op de computer op kantoor?’), omdat er maar één kopie van bestaat, die in de wolk zweeft. De eigenaar bepaalt zelf wie het document mag inzien en wie eraan mag sleutelen.

Slimme telefoon
Er is meer: software hoeft nooit meer te worden geüpdate, daar zorgt de leverancier voor. En documenten zijn niet alleen vanaf de thuiscomputer beschikbaar, maar ook onderweg, met de slimme telefoon. En als die laptop gestolen wordt, staan de gegevens nog veilig in de wolk.

Wolkenloze dag is niet altijd een pretje
Afgelopen zomer verdween plotseling een van de wolken aan het firmament: door een menselijke fout was een systeemstoring ontstaan in Amazons Simple Storage Service. Daardoor waren alle bestanden en diensten die op dit systeem stonden gestald, acht uur lang onbereikbaar. Diverse bedrijven en diensten, waaronder Twitter, verdwenen daardoor deels of helemaal in het niets.
De betrouwbaarheid van cloud computing blijkt een issue, ondernemingen wordt daarom geadviseerd bedrijfskritische processen niet in de wolk te stallen. Een mogelijke oplossing is belangrijke documenten en diensten op twee locaties te plaatsen, zodat ze altijd bereikbaar zijn als een van beide tijdelijk onbereikbaar is.
]]>

Overigens is niet alles daarboven gratis. Amazon verdient geld aan de wolk door er opslagruimte te verhuren. Klanten kunnen onbeperkt bestanden in de Amazon-wolk parkeren, en betalen voor de hoeveelheid ruimte die ze gebruiken en voor het dataverkeer. Amazon biedt zelfs virtuele computers. Bedrijven die tijdelijk meer medewerkers krijgen, hoeven geen nieuwe apparaten aan te schaffen, maar kunnen een kopie van hun netwerk in de wolk zetten, inclusief virtuele computers, waarop de nieuwe medewerkers aan de slag kunnen.

Nieuw is het allemaal niet: tienduizenden kantoormedewerkers werken al met pc’s waar niet veel meer op staat dan het besturingssysteem Windows: hun Office-toepassingen als Word en Excel zijn geïnstalleerd op een van de servers van een grote ict-onderneming.

Verdienmodel
Wel nieuw is de opmars van gratis software, waarbij het verdienmodel gebaseerd is op online advertenties, een terrein waar Google heer en meester is.

Het idee lijkt zo veelbelovend dat het bezit van software zijn langste tijd heeft gehad. Daar beginnen de problemen voor concerns als Microsoft, die leven van de verkoop van softwarepakketten, zoals bijvoorbeeld Office.

Peter de Haas, in Nederland verantwoordelijk voor de online strategie van Microsoft, ontkent dat cloud computing een bedreiging vormt voor het softwareconcern. ‘Als je kijkt naar een pakket als Office, moet onderscheid worden gemaakt tussen de zakelijke en de consumentenmarkt. Die laatste categorie kan Office tegen een zeer laag tarief aanschaffen. Als je moet kiezen tussen afhankelijk zijn van een internetverbinding of een paar tientjes uitgeven voor het pakket, is de keuze snel gemaakt.’

In de zakelijke markt is gratis vaak geen issue, zegt De Haas. ‘Daar werkt het advertentiemodel niet of nauwelijks.’ Microsoft biedt in de zakelijke wolk ook diensten aan als Exchange of Sharepoint, waarvoor maandelijks een bepaald bedrag per gebruiker wordt betaald.

Laptop
Microsoft zegt niet te geloven dat alles naar de wolk zal verdwijnen. ‘Internet en datacentra hebben grote voordelen, maar toepassingen die gebruik maken van lokale rekenkracht blijven de komende jaren belangrijk’, zegt De Haas. ‘Stel, je geeft een presentatie voor een volle zaal. Dan wil je die liever vanaf je eigen laptop doen, dan via het internet waarbij je het risico loopt dat de verbinding niet werkt.’

Microsoft zegt dat het internet meer en meer zal gaan dienen als een hub (een opslagplaats) voor documenten, software en diensten, maar dat toepassingen op laptops, slimme telefoons en pc’s niet zullen verdwijnen. Aan het eind van de maand zal het softwareconcern nieuwe plannen voor cloud computing bekendmaken. ‘Maar daar mag ik nu nog niets over zeggen.’

Overigens is niet iedereen enthousiast over de wolk. De Amerikaanse programmeur Richard Stallman, een invloedrijk ontwikkelaar van ‘vrije’ software (programmatuur die naar believen verspreid en aangepast mag worden aan de wensen van de gebruiker) noemde cloud computing deze week ‘erger dan stompzinnigheid’.

Eigen beheer
Volgens Stallman moeten computergebruikers hun gegevens in eigen beheer houden, en niet in handen geven van een derde partij. Die kan, stelde hij tegenover The Guardian, steeds meer geld vragen voor zijn diensten omdat hij belangrijke documenten en diensten van gebruikers beheert.

Er is meer kritiek op diensten als Gmail, dat de privacy van gebruikers zou schaden, doordat Google alle mail scant en er corresponderende advertenties bij zet. Onder meer Yahoo hanteert dit principe ook. Onder druk van het Amerikaanse Congres bieden beide ondernemingen gebruikers nu de mogelijkheid deze advertentieoptie uit te zetten.

Volgens Stallman maakt het allemaal niets uit. Wie zijn gegevens uit handen geeft, loopt volgens hem vroeg of laat het risico dat iemand anders hem de toegang tot zijn spullen ontzegt. Dan blijkt de cloud ineens een donderwolk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden