Media in Duitsland

Leidt plaatsen gênante foto AfD-voorman tot beschavingsverlies?

Waar hebben de media in Duitsland het over? Over de zwembroek van AfD-voorman Gauland en of kranten daarvan een foto mogen plaatsen, leest onze correspondent Sterre Lindhout.

AfD-voorman Gauland in zijn zwembroek.

Een zwembroek. Zo’n wijdvallend mannenmodel tot net boven de knie, geruit. In Duitsland is deze zwembroek beroemd. En berucht: hij wordt zelfs in verband gebracht met de neergang van onze beschaving. Voor een zwembroek is dat ongetwijfeld het hoogst haalbare, maar voor wie dacht dat de Duitse media nu eindelijk eens in de ban waren van iets lichtvoetigs, is het waarschijnlijk een teleurstelling.

Vorige week dinsdag werd de omgeving van Berlijn getroffen door een hittegolf. Potsdam, het keizerstadje aan de Wannsee, ligt te zweten in de avondzon als Alexander Gauland, partijleider van de rechts-populistische AfD, besluit dat hij moet afkoelen. Hij pakt zijn autosleutels, gooit zijn zwembroek – de zwembroek – op de bijrijdersstoel en rijdt naar de waterkant, slechts een paar blokken van zijn huis.

Gauland staat bekend om de uitspraak dat hij voetballer Jérôme Boateng niet graag als buurman zou hebben en om zijn trots op de Wehrmacht ‘in beide wereldoorlogen’. Maar daaraan denkt hij waarschijnlijk niet, al baantjes trekkend. Opeens bereikt hem over de waterspiegel een schelle jongensstem: ‘Nazi’s hoeven geen zwemplezier!’ Op de wal ziet hij de puber wegrennen met een bundeltje kleren. Zijn kleren!

Druipend, misschien ook wel briesend, staat Gauland even later op de kant. Kleren, autosleutels, alles weg. Een andere badgast is zo vriendelijk de politie te bellen. Een door een voorbijganger gemaakte foto van de AfD-man, in zwembroek, sjokkend tussen twee agenten, duikt op in de plaatselijke krant Märkische Allgemeine Zeitung.

Al snel staat de foto op Twitter, maakt komiek Jan Böhmermann er grappen over en begint de discussie. Mogen we hierom lachen, vroegen journalisten en opiniemakers zich af – en mag zo’n foto überhaupt worden gepubliceerd?

Nee, vinden de columnisten van grote kranten. ‘Wij tonen de vernederende foto van Gauland in zwembroek niet’, twitterde Welt-journalist Ulf Poschardt. En ook ­Jochen Bittner, een wat conservatieve journalist van Die Zeit, windt zich in een column op over de zaak. Het gaat hier om meer dan alleen Schadenfreude over een rechtse politicus. De zwembroekdiscussie was nooit groot geworden als deze Gauland niet vorige week een uitspraak had gedaan die in Duitsland is gepercipieerd als de meest schokkende in zijn politieke loopbaan. Gauland noemde de nazitijd een ‘vogelpoepje op duizend jaar succesvolle Duitse geschiedenis’. De ontzetting over een dusdanige relativering van een regime dat 50 miljoen doden en de shoah op z’n geweten heeft, is nog lang niet geluwd. Ook sommige AfD-politici vinden dat hun partijleider zijn woorden moet terugnemen.

Opinie vrijdag Foto nvt

Een commentator in de dwars-linkse Berlijnse krant tageszeitung hekelt daarom de verbolgenheid van collega’s: waarom opkomen voor de rechten van een politicus die zulke uitspraken doet?

Bittner waarschuwt er in Die Zeit voor dat mensen die zo denken zich tot het niveau van de AfD verlagen. ‘Dat leidt tot beschavingsverlies aan beide kanten.’ Hij haalt zelfs het boek The age of extremes erbij, waarin de Britse historicus Eric Hobsbawm beschrijft hoe in de jaren dertig van de 20ste eeuw in heel Europa het politieke midden werd overwoekerd door extremisme van links en rechts. ‘Blijkbaar’, schrijft hij, ‘strompelen we weer die kant op’.

Zie daar het wat verstorende patroon dat zich wel vaker voltrekt wanneer iemand kort na elkaar de media haalt als dader én als slachtoffer. De twee gebeurtenissen worden automatisch met elkaar vergeleken, ontrukt aan hun context, waardoor ze op ooghoogte komen.

Daardoor zweeft boven deze discussie impliciet de haast absurdistische vraag wat ‘erger’ is: het nationaalsocialisme bagatelliseren tot vogelpoep, of een foto plaatsen van Gauland in zwembroek?

Maar zo komt het dus, dat de zwembroek van Alexander Gauland te boek staat als voorbode van een nakende beschavingsbreuk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.