Leidse musea tijdelijk dicht: even geen publiekstrekkers

Verbouwing Naturalis, de Lakenhal en Oudheden

Het Rijksmuseum van Oudheden en museum De Lakenhal in Leiden gaan verbouwen en tijdelijk dicht. Museum Naturalis trekt zich twee jaar terug in het kleine Pesthuis wegens uitbreiding van het hoofdgebouw. De stad Leiden moet het daardoor met minder publiekstrekkers doen, want de sluitingen overlappen elkaar.

Beeld Maquette schetsontwerp Naturalis

Het Rijksmuseum van Oudheden en museum De Lakenhal in Leiden gaan verbouwen en tijdelijk dicht. Museum Naturalis trekt zich twee jaar terug in het kleine Pesthuis wegens uitbreiding van het hoofdgebouw. De stad Leiden moet het daardoor met minder publiekstrekkers doen, want de sluitingen overlappen elkaar.

De Leidse musea hebben vorig jaar voor het eerst gezamenlijk meer dan 1 miljoen bezoekers getrokken, een stijging van 33 procent in vijf jaar. 'Dat record is tot 2018 niet te verbreken', verwacht cultuurwethouder Robert Strijk (D66). Naturalis, De Lakenhal en Oudheden trokken vorig jaar samen meer dan een half miljoen bezoekers. Door de bouwprojecten zal dat aantal sterk dalen. Ook de winkeliers van Leiden zullen dat merken.

Wethouder Strijk noemt het positief dat 'drie toonaangevende musea kunnen vernieuwen. In dezelfde periode bouwen we een ondergrondse parkeergarage en leggen een prachtig cultureel plein aan. Zo werken we verder aan het cultuurkwartier.'

In dat gebied liggen De Lakenhal, de Leidse Schouwburg, de recent uitgebreide Stadsgehoorzaal, het gerenoveerde cultuurcomplex Scheltema en het eind 2014 geopende poppodium Gebr. De Nobel. 'Over twee jaar is het allemaal klaar', zegt Strijk.

'Lokale economie heeft last'

'De lokale economie heeft er zeker last van dat de musea de komende tijd minder publiek trekken', zegt Wim Weijland, directeur van het Rijksmuseum van Oudheden. Vorig jaar trok het RMO 210 duizend bezoekers, vooral door de exposities over Petra, Carthago en de kindertentoonstelling IJstijd. 'We zijn een economische motor voor de stad. Die zet je even stil. De winkeliers hebben me al gevraagd wanneer onze volgende publiekstrekker is.'

Maar vanaf dit voorjaar is het oudhedenmuseum zeven maanden dicht om vervolgens gefaseerd te heropenen. Weijland: 'De complete sluiting is kort, maar onvermijdelijk. We zitten zonder wc's, kassa's, winkel en restaurant. Bovendien moet een deel van de collectie weg vanwege het zagen, beuken en boren.'

Ook Museum De Lakenhal sluit dit voorjaar of in de zomer voor een ingrijpende restauratie en uitbreiding die twee jaar duurt. 'We zitten in het traject richting de aanbesteding. Na de gunning is duidelijk wanneer we gaan sluiten', zegt Minke Schat, hoofd Publiek van het stedelijk museum. 'We hebben zo goed mogelijk met Oudheden afgestemd om de overlap beperkt te houden. We wijken met activiteiten uit naar andere locaties, zoals naar industriëel erfgoed De Meelfabriek.'

Aantal bezoekers Leidse musea in 2014

Aantal bezoekers Leidse musea in 2014

Naturalis: 300.000

Rijksmuseum van Oudheden: 210.000

Hortus Botanicus: 128.000

Museum Volkenkunde: 162.000

Museum Boerhave: 90.000

Museum De Lakenhal: 70.000

SieboldHuis: 38.500

Molenmuseum De Valk: 25.000

Naturalis breidt uit

Museum Naturalis gaat van september 2016 tot medio 2018 uitbreiden. Het museumgedeelte wijkt tijdelijk uit naar het Pesthuis, het huidige ontvangstgebouw van Naturalis dat met een loopbrug verbonden is met het hoofdgebouw. Daar kunnen naar verwachting maximaal 150 duizdend bezoekers per jaar terecht, de helft van alle bezoekers in 2014.

'Mogelijk stellen we een limiet aan de bezoektijd, zodat we toch veel mensen kunnen blijven ontvangen', zegt Corine van Impelen, hoofd Communicatie. 'Het goede nieuws is dat we vanaf het najaar van 2016 onze Tyrannosaurus Rex tonen in het Pesthuis, de eerste die buiten Amerika te zien zal zijn.'

De Lakenhal: twee jaar dicht

Stedelijk Museum De Lakenhal (65 duizend bezoekers in 2013) gaat twee jaar dicht. Het museum voor kunst, kunstnijverheid en geschiedenis van Leiden verwacht eind 2017 te heropenen met nieuwe tentoonstellingszalen, een auditorium, educatieruimte, horeca en kantoren. De exacte sluitingsdatum, later dit jaar, staat nog niet vast.

Het museum, sinds 1874 gehuisvest in de Laecken-Halle, werd eerder uitgebreid in 1890 en 1921. De straks vier gebouwdelen worden nu beter met elkaar verbonden door een centraal binnenhof, dat ontstaat door de historische 'Achterplaets' te heropenen. 'De architecten houden de sporen van de tijd mooi zichtbaar', zegt Minke Schat, hoofd Publiek. 'Tegelijk wordt het overzichtelijker voor bezoekers.'

Het museum heeft al ruim 20 miljoen euro bij elkaar, waarvan 16,6 miljoen euro van de gemeente Leiden. 'De zaken die moeten gebeuren, zijn gefinancierd. We hopen op 22 miljoen budget om al onze wensen te vervullen.'

Beeld Maquette Lakenhal

Naturalis: twee jaar verkleind

Bij het grote publiek is Naturalis bekend als natuurhistorisch museum, maar het is ook een kennisinstituut met ongeveer 600 medewerkers. Een groter gebouw voor museum en onderzoek is nodig door de fusie met het Zoölogisch Museum Amsterdam en het Nationaal Herbarium Nederland: alle collecties, laboratoria en museale presentaties onder een dak.

'De huidige opstelling van de collectie is alweer 20 jaar oud', zegt Corine van Impelen, hoofd Communicatie. 'We gaan veel meer thematische verhalen vertellen, bijvoorbeeld door een grote zaal waar je de wereld van de koralen of van de mammoeten kan beleven.' Ook rond de Tyrannosaurus Rex, voor 5 miljoen euro gekocht, wordt een 'experience' gemaakt.

De nieuwbouw wordt tegen de bestaande behuizing aangeplakt.

Enkele jaren geleden was er voor de plannen nog 70 miljoen euro begroot, inmiddels is dat bijgesteld tot circa 20 miljoen. Het bestaande complex wordt haast in omvang verdubbeld. Het historische Pesthuis wordt afgestoten.

Rijksmuseum van Oudheden: half jaar dicht

Het Rijksmuseum van Oudheden gaat de klimaatbeheersing en brandveiligheid verbeteren. Daarnaast worden systeemplafonds verwijderd en linoleumvloeren vervangen door parket. De totale kosten zijn 4,9 miljoen euro.

Het museum aan het Rapenburg gaat 11 mei dicht en heropent 7 december, zij het met alleen de Griekse, Romeinse en Etruskische collectie. Pas in oktober 2016 is ook de populaire Egyptecollectie terug en zijn er weer tijdelijke exposities mogelijk. Dat zijn de grote publiekstrekkers.

Veel topstukken gaan intussen op reis. Het Allard Pierson Museum (Amsterdam) krijgt 140 Griekse objecten, regionale vondsten gaan naar het Fries Museum (Leeuwarden) en het Limburgs Museum (Venlo). 400 grote Egyptische stukken gaan naar Bologna, 250 naar Quebec. 'De internationale bruiklenen brengen 6 ton op', aldus directeur Wim Weijland.

In het Leidse centrum wil Weijland een tijdelijke winkel annex galerie openen, onder meer voor publiekslezingen. 'Zo blijven we zichtbaar en actief in eigen stad.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.