lees dat boek de god van je tante en de etruskische glimlach

Lees dat boek! Over godsdienst en het opzoeken van de randen om af en toe uit de bocht vliegen

Bestsellerauteurs tippen vergeten, onderbelichte of onbekende boeken. Deze week Roxane van Iperen: Jan Fekkes, De God van je tante ofwel het Ezel-proces van Gerard Kornelis van het Reve en José Luis Sampedro, De Etruskische glimlach.

Jan Fekkes: De God van je tante.

Er staan tegenwoordig dagelijks vreemden voor het hek van het huis van Roxane van Iperen. Lezers van haar in november verschenen bestseller ’t Hooge Nest, die benieuwd zijn naar de gelijknamige Gooise villa waarin de Joodse zusjes Brilleslijper tijdens de oorlog onderduikers huisvestten. Van Iperen ziet ook geregeld berichten op sociale media van mensen die met elkaar afspreken om in de buurt van Carré te gaan wandelen (waar de Brilleslijpers opgroeiden) of het graf van een van haar hoofdpersonen te bezoeken. ‘Dat is zo cool. De onderwerpen waarover ik schrijf komen uit mijn tenen, dus het liefst wil ik natuurlijk dat iedereen het leest. Tegelijkertijd ga ik ervan uit dat mijn boek een dag nadat het is uitgekomen alweer vergeten is. Als het dan tóch een succes wordt, is dat heel gek, en heel gaaf.’

Met ’t Hooge Nest wilde ze iets groots maken, over complexe materie, met meerdere lagen. Niet weer een losse flodder – opiniestuk, artikel, radiodebat – maar een boek waarmee ze kennis over een onderwerp zou overbrengen en patronen kon blootleggen. De God van je tante ofwel het Ezel-proces van Gerard Kornelis van het Reve is een van de boeken die ze zelf altijd op haar nachtkastje, in de badkamer of op haar werkplek heeft liggen: een, volgens het voorwoord, ‘onopgesmukte weergave van de feiten, standpunten en argumenten (juridische, zowel als literaire) in de zaak van het Openbaar Ministerie contra de schrijver Gerard Kornelis van het Reve’, samengesteld door Jan Fekkes. De zaak dus waarin Reve werd beschuldigd, en uiteindelijk vrijgesproken, van godslastering.

Van Iperen, van oorsprong advocaat, snapt niet waarom maar weinig collega-juristen dit boek kennen. En niet alleen juristen, trouwens. ‘Het zou een vast onderdeel van het curriculum moeten zijn, van welke studie dan ook. Wat een godsdienst is, wat het verschil is tussen godsdienstkritiek en blasfemie, welke haken en ogen eraan zitten  alles komt aan bod. De nuance, eruditie en humor die uit dit boek uit 1968 spreken, zijn in het huidige debat,  dat nu al tien jaar blijft hangen op een abominabel niveau en niet verder komt dan het pesten van de vrouw met de hoofddoek, ver te zoeken. Dat is niet alleen zonde, dat is bijna crimineel.’

José Luis Sampedro: De Etruskische glimlach.

Een ander boek dat ze altijd bij zich heeft, is De Etruskische glimlach (1985) van José Luis Sampedro. Terwijl De God van je tante gaat over iemand die zijn positie moest bevechten en Van Iperen heeft doen inzien hoe belangrijk het is dat je randen opzoekt en daarbij af en toe uit de bocht vliegt, stemt Sampredo’s roman haar juist mild. ‘En iedereen die ik het aanraad, ervaart hetzelfde, behalve een paar tweedegeneratiefeministen die vonden dat zijn vrouwbeeld verkeerd is. Maar het is gewoon prachtige literatuur: de hoofdpersoon is een oude, conservatieve partizaan van het platteland die, wanneer hij ernstig ziek is, bij zijn zoon in Milaan intrekt. Dat diens vrouw ambitieus is en een baan heeft, en dat ze samen een kind opvoeden op een moderne manier, vindt de partizaan onzinnig. Maar juist door met die kleinzoon op stap te gaan, worden hem de ogen geopend. Het is een traditioneel, goed verteld verhaal, met niet te veel kunstgrepen. Simpel, lijkt het – maar zomaar even een goed boek schrijven is natuurlijk niet simpel. De vertaling is helaas nog maar moeilijk te krijgen, volgens mij is het tweedehands inmiddels reteduur.’

 Ook Sampedro zelf inspireert haar. ‘Anders dan Reve, die het tegen de staat opnam, schreef hij vanuit een positie waarin er sowieso al naar hem geluisterd werd. Hij gold als een autoriteit: hij was schrijver, econoom, humanist, bekritiseerde de economische en sociale situatie in Spanje en was een voorbeeld voor de jongere generatie. Ik hoop ooit zo’n staat van wijsheid te bereiken. Of überhaupt iets als De Etruskische glimlach te schrijven.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden