Drama

Leef!

Heel veel moderne problemen

Jan Pieter Ekker

'Ik ken niemand die zo dikwijls gelijk heeft als jij. Ik meen het Anna Jongkind. Je hebt altijd gelijk', schrijft hartsvriendin Jacqueline de vroedvrouw Anna Jongkind. Ze heeft gelijk. De Anna in Maria Goos' wekelijkse Volkskrant Magazine-feuilleton is een vrouw die denkt in waarheden. Over haar gezin, over allochtonen, over proleterige mannen, eigenlijk over alles en iedereen.

Goos schreef de columns toen haar scenario voor de speelfilm Leef! al af was. Het was een manier om persoonlijk te schrijven, maar als iemand anders. Na 76 afleveringen stopte ze het feuilleton, omdat, zo meldt ze in het voorwoord van de bundel Leef!, 'de gezinsverwikkelingen en de persoonlijke ontwikkelingen van Anna niet datgene mochten overstijgen wat er in de film gebeurt.'


Nu is er Leef!, de film - na de televisieserie Oud geld en de telefilms Familie en Cloaca de vierde samenwerking van scenariste Maria Goos en regisseur Willem van de Sande Bakhuyzen, die dinsdag overleed. Voordat de opnamen begonnen, kreeg Van de Sande Bakhuyzen te horen dat hij een ongeneeslijke vorm van darmkanker had. Een paar weken nadat hij voor het eerst geopereerd was, kreeg hij het inzicht hoe hij het scenario naar zijn hand kon zetten.


In Van de Sande Bakhuyzens Leef! is Anna een zoekende, twijfelende vrouw, die haar verleden als een loden last met zich meedraagt. Ze heeft een eigen vroedvrouwpraktijk, maar eigenlijk wil ze schrijver worden. Dat wilde ze al toen ze klein was, maar haar moeder, een destijds beroemde, egocentrische actrice, peperde haar in dat ze er niets van kon. Een ontmoeting met haar grote idool, de schrijver W. Schönberg (Jeroen Krabbé, geweldig op dreef), betekent de genadestoot voor Anna's literaire aspiraties. 'Ga leven. Ga vrijen. Laat je neuken. Laat naar je kijken. Pak ze! Laat mij hier met je zure mama, jij met je heerlijke lijfje', fluistert de zoveelste verovering van haar moeder in haar oor.


Anna vlucht de straat op. Haar koffer vol schriftjes springt open, haar pennenvruchten waaien alle kanten op. Leef! zit tjokvol zulke clichématige, (melo)dramatische momenten: de grote liefde wordt verbeeld met een passievolle flamenco; als Anna vol twijfel op een bankje in het park neerzijgt, dwarrelen de herfstbladeren om haar hoofd.


Leef! is opgezet als een soort Grachtengordel-Magnolia: een veellagig drama, boordevol personages. Moderne mensen die moderne levens leiden, met moderne relaties en moderne problemen. Heel veel moderne problemen. De structuur is aanvankelijk complex. Er is een Anna in het hier en nu (gespeeld door Monic Hendickx), getrouwd en moeder van twee tienerdochters, die in voice-overs van zich laat horen. Ze schrijft een manuscript over haar moeder (de lettertjes verschijnen op het beeldscherm van de computer), waarbij ze steun krijgt van een kleine, imaginaire Anna. Er zijn flashbacks met de 'echte' Anna van een jaar of zes, met de 16-jarige Anna, en we zien Anna toen haar dochters nog klein waren.


Door de camera voortdurend te laten bewegen, probeert Van de Sande Bakhuyzen eenheid in de veelheid aan te brengen. Met de penetrante muziek van Fons Merkies worden de gaten dichtgesmeerd.


Na een uur verdwijnt de gelaagde structuur en krijgt de film een andere vorm. Vanaf dat moment wordt drama op drama gestapeld. De ene dochter wil niet deugen, de andere heeft een levensbedreigende hartafwijking. Als Anna's echtgenoot (gespeeld door Peter Blok, de man van Maria Goos) zegt dat hij de hond uitlaat, gaat hij vreemd met een collegaatje van het architectenbureau.


Anna's slapeloze, allochtone assistent krijgt het aan de stok met de asociale zoon van een oude, verwarde vrouw die hij van de straat heeft gehaald. Anna's moeder maakt zich almaar onmogelijker.


Het gaat van kwaad tot erger. Met als ridicule apotheose een aanrijding, veroorzaakt door een joy ridende allochtoon en een groepsverkrachting. Al het leed brengt de familie ten slotte weer bij elkaar. Dan

t Anna waar ze haar verhaal beginnen moet, en hoe het verder gaat.


De kijker hapt dan al heel lang naar adem. Leef! was gebaat geweest bij wat meer twijfel. Bij wat meer licht en wat meer lucht.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden