tv-recensie documentaire leaving neverland

Leaving Neverland vertelt een verpletterend verhaal over misbruik en de complexiteit ervan

Emma Curvers

Zet Thriller deze week nog maar eens op, want na Leaving Neverland zou die plaat weleens anders kunnen klinken.

‘Ik ben groot fan van Michael’, verklaart een journalist voor we het zaaltje ingaan. ‘Ik ook’, zegt een tweede. Ja, wie niet? We wachten op een voorvertoning van Leaving Neverland, de documentaire over het vermeende seksueel misbruik door Michael Jackson. ‘Kunnen we de artiest en de kunst scheiden?’, vraagt iemand hoopvol. ‘Als ze maar eerlijk laten zien hoeveel jongens op zijn geld uit waren’, zegt een ander. We lopen huiverig naar binnen.

Terecht, want in het 4 uur durende Leaving Neverland (vrijdag 8 maart op de VPRO) vertellen James Safechuck en Wade Robson een verpletterend verhaal. Juist door die wijdlopige opzet en zorgvuldigheid is dat zo overtuigend.

Safechuck ontmoette Jackson toen hij als 10-jarige in een Pepsi-commercial speelde. Toen Jackson Safechuck en zijn familie uitnodigde op zijn landgoed, zegt Safechuck, kreeg hij het gevoel uitverkoren te zijn. De dagen met Michael omschrijft hij als magische schoolreisjes: tripjes naar Disneyland, diamanten ringen in kindermaatjes, ongelimiteerd snoepen in Michaels biocoop, de lol kon niet op. Ook Wade Robson werd betoverd door Neverland, Jacksons pretpark-landgoed waar de Peter Pans nooit grotemensendingen hoefden te doen. Behalve dan, nou ja… Robson vertelt hoe Jackson aan zijn trekken kwam door hem naakt voor een levensgrote kartonnen Peter Pan te laten knielen – ingesloten door twee iconen. Precies zoals Safechuck gevraagd werd te doen. Hun verhalen volgen eenzelfde patroon van grooming, afzondering van hun familie en manipulatie.

‘Hebben ze dat soms met elkaar afgestemd?’, vraagt iemand in de pauze, als we naar buiten schuifelen. Iemand mompelt iets over valse herinneringen.

Dit halfhartige verzet verstomt tijdens deel twee, waarin Robson en Safechuck vertellen hoe de tijd met Jackson zijn weerslag had op hun volwassen levens, en waarom ze hem verdedigden: ze hielden van hem. De fragmenten waarin Michaels advocaten andere jongens die Michael beschuldigden verdacht maken, zijn ook confronterend voor de kijker zelf: die tactiek was zo effectief, dat ze zelfs in 2019 nog doorwerkt in een Nederlands bioscoopzaaltje. Safechuck en Robson zijn dan al driedimensionale mensen, die je maar moeilijk weer plat kunt vouwen tot geldwolven. Zo is Leaving Neverland niet alleen het relaas van twee mannen die zeggen misbruikt te zijn (en die ik geloof), maar gaat de film ook over de complexiteit van misbruik, en de supersterrenstof die het publiek een waas voor de ogen toverde.

‘Ik wil niets afdoen aan Michael als superster… maar als man heeft hij mensen pijn gedaan’, zegt Shantal, de zus van Robson. Het idee dat superster en kindermisbruiker verenigd zouden kunnen zijn in één persoon, is iets waar zelfs zij nog aan moet wennen. In de trein app ik een vriend, een groot Jacksonfan: ‘Luister deze week nog maar even naar MJ…’. Hij vraagt of we ruimte kunnen maken voor twee dingen: het idee dat hij in zijn jeugd van Jackson had en de persoon die Jackson echt blijkt te zijn geweest. Alsof hij MJ in een doosje kan doen, zo onaantastbaar, magisch als hij toen leek, en hem er af en toe uit kan laten voor een moonwalkje. ‘Tuurlijk’, zeg ik, wetende dat dat hem straks niet meer gaat lukken.

Leaving Neverland is te zien op vrijdag 8 maart, 20.00 uur, NPO 3.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.