Review

Lay in, Lay Out is nog steeds een aanstekelijk pamflet

Warmbloedig pleidooi tegen het kale modernisme

Beeld rv

Een 'domme kwebbel', een 'maniak' en een 'kip zonder kop' werd Piet Schreuders genoemd, toen hij in 1977 zijn pamflet Lay In, Lay Out publiceerde. Enthousiast, om niet te zeggen doldriest, ging de jonge ontwerper het koele, rationalistische, afgewogen modernisme te lijf dat destijds bon ton was onder grafisch vormgevers (gepersonifieerd door Wim Crouwel en zijn kale cijferpostzegels). In één moeite door pleitte hij voor een intuïtieve, speelse vorm van typografie, zoals hij die zelf beoefende in zijn tijdschriften Furore en De Poezenkrant.

non-fictie

Piet Schreuders, Lay In, Lay Out

De Buitenkant; 128 pagina's; euro 22,50.

Nou en, zou je denken. Maar Schreuders' schotschrift raakte een snaar. Renate Rubinstein viel hem bij in Vrij Nederland, W.F. Hermans gaf Schreuders zijn zegen, en gerenommeerde ontwerpers zagen zich genoodzaakt de nieuwkomer op zijn nummer te zetten. 'Een wildgroei, ingegeven door een warhoofdige denkwijze', oordeelde Huib van Krimpen, nota bene een van Schreuders' idolen.

Veertig jaar geleden was dat, en zoals uit deze herziene en uitgebreide heruitgave van Lay In, Lay Out valt op te maken, zijn de meeste strijdbijlen intussen wel begraven. Crouwels minimalisme is al lang niet zaligmakend meer, over Schreuders' vakkennis bestaan geen twijfels meer, en zijn aantijgingen van toen klinken nu vooral komisch, zoals in de openingszin: 'Het vak 'grafisch vormgeven' is misdadig en zou eigenlijk niet mogen bestaan. We zullen er een boekje aan wijden.'

Een gedateerd pamflet dus? Jazeker, maar ook een warmbloedig, nog steeds aanstekelijk pleidooi voor een ondogmatische grafische praktijk, feestelijk geïllustreerd met Schreuders' inspiratiebronnen: oude plattegronden, krantenkoppen, verpakkingen, ontworpen zonder artistieke pretenties en toch tijdloos mooi.

Op de herrie van toen kijkt Schreuders met plezier terug: 'Het pamflet was inhoudelijk misschien een niemendalletje, maar wel zo gepresenteerd dat de mensen van wie ik toen last had er zo ernstig mogelijk door getuchtigd zouden worden. In die opzet ben ik geslaagd.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden