Laveren tussen folk en elektronica

Zijn band Bright Eyes geldt als een revelatie. Conor Oberst wordt inmiddels vergeleken met klinkende namen uit de pop. Meespelen doen ze ook....

Conor Oberst is pas vierentwintig en al met de allergrootsten vergeleken: Bob Dylan, Woody Guthrie, Bruce Springsteen en Gram Parsons. Bovendien heet de band waarvan hij en zijn producer Mike Mogis de enige vaste leden zijn, de belangrijkste Amerikaanse rockband sinds R.E.M. te zijn. Van zoveel lof word je verlegen en onzeker en raakt je creativiteit op den duur geblokkeerd.

Moesten we daarom betrekkelijk lang wachten op een nieuw Bright Eyes-album, het eerste sinds het monumentale Lifted Or The Story Is In The Soil Keep Your Ear To The Ground uit 2002? Nee, verklaart Oberst nog even bleekjes en graatmager als twee jaar geleden. 'Tijdgebrek was het voornaamste probleem. Lifted werd in de States en in Europa een behoorlijk succes. Dat vroeg om uitgebreide tournees. Ik heb me suf getoerd, en op reis kom ik niet verder dan wat schetsen en notities.'

Geen nummers, geen tijd om op te nemen, het beviel Oberst maar matig. Een tweede huis in New York bracht hem dichter bij het vuur, maar gaf hem ook meer afleiding dan hij thuis in Omaha, Nebraska gewend was. Het duurde dus even, maar er liggen nu ook niet één maar twee nieuwe platen in de winkel, die vooral in muzikaal opzicht van elkaar verschillen.

Oberst: 'Een jaartje geleden was ik zover dat ik een verzameling liedjes klaar had die muzikaal een eenheid vormde. Na Lifted, dat complexe en gelaagd is, wilde ik een sobere folkplaat maken. Zo rigide als ik het in mijn hoofd had ,klinkt I'm Wide Awake, It's Morning niet, maar hij is wel zoals dat een folkplaat betaamt in anderhalve week opgenomen. Plezierig allemaal, maar ik vond het ook wat simpel. Ik wilde een nieuwe uitdaging aangaan, liedjes maken gebaseerd op ritme en elektronica in plaats van melodie en gitaar.'

Die liedjes kostten niet alleen meer tijd, ze bleken ook niet te integreren met eerdere opnamen, dus besloot Oberst zijn experiment te bewaren voor een tweede plaat. 'Maar die andere moest ook maar even blijven liggen. Anders belandde ik weer in dat promotie-circus en kwam er van opnemen weer niks.'

Nu is er dus de keuze uit twee Bright Eyes-platen: de gitaarplaat I'm Wide Awake, It's Morning en een op elektronische leest geschoeid album: Digital Ash In A Digital Urn. Muzikaal elkaars tegenpool, maar tekstueel gelijkwaardig. Oberst: 'De teksten waren klaar, die pas ik niet aan. Hooguit wekt mijn folkplaat de indruk een bespiegeling over het Amerika van nu te zijn, en die elektronische meer mijn persoonlijke angsten te beschrijven. Maar dat is schijn.'

Beide platen behelzen uiteindelijk één groot thema, aldus Conor Oberst: angst voor de dood. 'Ingegeven wellicht door de neerwaartse spiraal waarin de Amerikaanse samenleving terecht is gekomen en waardoor ik weinig ruimte voor hoop meer zie. Echt, de verkiezingsoverwinning van Bush was niet alleen een teleurstelling, het maakt me fysiek ziek als ik denk aan nog vier van die jaren.'

Oberst voelde zich, behalve vereerd dat hij gevraagd werd door R.E.M.'s Michael Stipe, ook verplicht om mee te doen aan de Vote For Change-tournee. Rockbands trachtten vergeefs de sweeping states te overtuigen op Kerry te stemmen. Oberst, zelf afkomstig uit Nebraska dat altijd republikeins is geweest ('ook al ken ik behalve mijn opa niemand die op ze stemt'), denkt ondanks de mislukking van de missie er met plezier aan terug. 'John Fogerty, R.E.M., Bruce Springsteen en ik. Onvoorstelbaar ook dat zo iemand als Bruce na dertig jaar nog even oprecht genteresseerd is. Niks geen arrogantie, en hij weet zich nog altijd omgeven door dezelfde crew.'

Oberst weet zich sinds het succes van Lifted omringd door meer beroemdheden, en het kostte hem ook geen enkele moeite Emmylou Harris voor een paar duetten te strikken. 'Ik had een paar liedjes geschreven die als duet beter zouden werken. Nou, als ik dan toch de nieuwe Gram Parsons wordt genoemd, dan ook maar zingen met dezelfde vrouw, riep ik tegen Mike. En verdomd, ze zei ja.'

Hij heeft reden om trots te zijn. Vooral het conventionelere I'm Wide Awake, It's Morning kon rekenen op uitmuntende kritieken, en het album bereikte de tiende plaats in de Amerikaanse albumlijst. Ook hier blijft de verkoop van dat andere, wat moeilijkere album daar iets bij achter. En dat zal zo blijven, want het werk laat zich live moeilijker naspelen. Oberst wist van tevoren waar de voorkeur van de consument zou liggen. 'Ook daarom ben ik al blij dat ik eigen baas ben. Bij een grote platenmaatschappij hadden ze me ongetwijfeld verboden Digital Ash In A Digital Urn uit te brengen.'

En de maatschappijen stonden in de rij om Oberst een contract aan te bieden. Maar waarom zou hij zwichten. 'Ik weet het, er gingen na Lifted meteen geruchten over miljoenendeals. Maar ik heb geen moment overwogen de overstap te maken. Op mijn eigen label Saddle Creek kan ik alles uitbrengen wat ik wil. Distributiemaatschappijen zijn ook zo gevonden, dus waarom zou ik die vrijheid opgeven? Geld? Welk geld? Voorschotten moet je terugbetalen, en ik kan nu doen wat ik wil.'

Oberst kijkt wel uit. Geen 'corporate crap', en 'Clear Channel, my ass'. Ook Mojo Concerts (immers van Clear Channel) kon het schudden. 'Iedereen zou wat kieskeuriger moeten zijn, maar ja, ook niet iedereen is vegetarisch.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden