omslag

Laten we ontwerper Fré Cohen niet meer vergeten

Tijd voor blijvend eerbetoon aan Fré Cohen.

Erik van den Berg

Onder de titel Engineer, Agitator, Constructor – The Artist Reinvented opende eind vorig jaar in New York een groot overzicht van kunstenaars in het Interbellum. Tussen de namen van El Lissitzky, Rodtsjenko, John Heartfield en andere befaamde modernisten dook een Nederlandse verrassing op: Fré Cohen, een ontwerper die na haar dood in de Tweede Wereldoorlog in vergetelheid raakte en daarna diverse malen is herontdekt en opnieuw vergeten.

Ontwerp Nanja Toebak, linosnede Edith Brouwer, 2021. Beeld Orlando
Ontwerp Nanja Toebak, linosnede Edith Brouwer, 2021.Beeld Orlando

In die op en af gaande cyclus lijkt de tijd aangebroken voor een blijvender eerbetoon aan Fré Cohen. Na de hommage in het Museum of Modern Art volgt nu een expositie in Amsterdam, met een mooi boekwerk op groot formaat en De letterkast, een aan haar leven gewijde roman door Edith Brouwer.

1926 Beeld
1926

Fré Cohen (1903-1943), de dochter van een Amsterdamse diamantslijper, was gegrepen door de esthetische idealen van de Amsterdamse School en de Nieuwe Zakelijkheid en geloofde vurig in de socialistische beweging. Die combinatie van maatschappelijk en artistiek engagement is in al haar ontwerpen terug te vinden.

1928 Beeld Museum Het Schip
1928Beeld Museum Het Schip

Ze was 19 jaar toen ze haar eerste illustraties maakte voor de AJC, de Arbeiders Jeugd Centrale. Al snel was ze een van de belangrijkste ontwerpers van vlugschriften, omslagen en ander drukwerk voor de arbeidersbeweging, in het rood en zwart en de monumentale lijnen en kapitalen waaraan meer ontwerpers in die tijd de voorkeur gaven.

1939 Beeld Museum Het Schip
1939Beeld Museum Het Schip

Haar mooiste tijd beleefde Fré Cohen na 1929, toen ze in dienst kwam bij de Amsterdamse Stadsdrukkerij. Ze ontwierp er een nieuw stadswapen, maar ook prijscouranten, formulieren, giroboekjes en andere nederige publicaties, waarin ze steeds bewees hoe mooi gebruiksdrukwerk kan zijn.

Gemeentewapen Amsterdam, 1930. Beeld Museum Het Schip
Gemeentewapen Amsterdam, 1930.Beeld Museum Het Schip

In de nazitijd dook Cohen onder. Ze werd verraden op haar schuiladres in Born en slikte tijdens haar arrestatie een gifpil. Ze overleed op 12 juni 1943 en ligt begraven op de Joodse begraafplaats in Hengelo.

Ontwerp Dog and Pony, 2021. Beeld Museum Het Schip
Ontwerp Dog and Pony, 2021.Beeld Museum Het Schip

Fré Cohen: Vorm en idealen van de Amsterdamse School

Ontwerp Dog and Pony.

Museum Het Schip; € 27,50.

Expositie in Museum Het Schip, Amsterdam; 2 november 2021 t/m 4 september 2022.

Edith Brouwer: De letterkast

Ontwerp Nanja Toebak, illustratie Edith Brouwer.

Orlando; € 22,99. Verschijnt 22 november.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden