Lankester kende feminist Trien de Haan goed, maar schrijft desondanks een objectieve biografie

Boek (non-fictie) - Kom vrouwen, aangepakt!

Ook in 1937 was het standbeeld van kolonisator Jan Pieterszoon Coen in Hoorn omstreden bij een kleine groep geëngageerde Nederlanders. In genoemd jaar grepen leden van de trotskistische Revolutionair Socialistische Arbeiderspartij (RSAP) de luisterrijke herdenking van de 350ste verjaardag van Coen aan voor een steunbetuiging aan 'de strijders voor een vrij Indonesië'.

Een van de activisten was de destijds 45-jarige Trien de Haan-Zwagerman, strijdbaar volgeling van RSAP-leider Henk Sneevliet, secretaris van de radicaal-linkse Vrouwenbond, en actief lid van de Nieuw-Malthusiaanse Bond, die geboorteregeling propageerde.

Journalist Bart Lankester heeft met Kom vrouwen, aangepakt! een biografie geschreven van deze hoekige feminist - voor wie de vrouwenzaak overigens slechts onderdeel was van de sociale strijd. Een klein waagstuk, want Trien de Haan (1891-1986) was zijn oudtante. En hij heeft haar goed gekend. Deze nabijheid lijkt het beoordelingsvermogen van de biograaf niet in de weg te hebben gestaan. Want Trien mag dan onverschrokken en onbaatzuchtig zijn geweest, zij wilde het gezinsleven niet te veel laten interveniëren met haar wereldomspannende idealen. Een erg actieve of liefdevolle moeder is zij dan ook niet geweest voor haar twee dochters, die na de oorlog beiden naar Australië emigreerden.

Lankester schetst een beklemmend beeld van de geslotenheid en de wederzijdse vijandigheid van de radicaal-linkse subculturen. Al in een vroeg stadium had de Sovjet-Unie afgedaan voor Trien en haar man Bart. 'De Russische Revolutie had een bureaucratie voortgebracht, een dictatuur niet van het proletariaat maar over het proletariaat.'

Kom vrouwen, aangepakt! De revolutie van socialiste Trien de Haan

Bart Lankester

Non-fictie

Prometheus; 304 pagina's; euro 24,99.

De trotskisten hekelden het kortstondige pact tussen de Sovjet-Unie en nazi-Duitsland ('hamer, sikkel en hakenkruis tot eenheid verstrengeld') en de onderlinge vijandschap hield aan nadat Hitler de Sovjet-Unie was binnengevallen. Zelfs in het vrouwenkamp Ravensbrück, waar Trien zo'n drie jaar verbleef, stonden trotskisten en stalinisten onverzoenlijk tegenover elkaar.

Ook over andere medegevangenen was zij kritisch. De evangelist Corrie ten Boom, die aan talrijke Joden onderdak had geboden, was volgens haar 'een kreng'. 'Als zij iets kreeg toegestuurd, hield zij het voor zichzelf.' Juist in tijden van nood was solidariteit voor haar het hoogste gebod.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.