Poëzie Goed&Slecht

Laat de symboliek aan de lezer over

De lezer wil zelf ook wat doen, bemerkt Arjan Peters, als hij Charles Cros vergelijkt met Lieke Marsman.

Nadruk is vaak niet nodig. Een literaire tekst vraagt van zichzelf al om speciale aandacht. Een prozagedicht van Charles Cros (1842-1888), ‘De piano-boot’, onlangs vertaald door Hans van Pinxteren (Hof van Jan; € 10,-), laat dat mooi zien, want je krijgt er prompt de kriebels van:

‘De boot glijdt duizelingwekkend snel over de oceaan van de fantasie, met forse armslag voortgetrokken door de roeiers, galeislaven van een aantal denkbeeldige rassen. (…) Midden op de boot verrijst een hoog podium, met op het podium een langgerekte vleugel. Een vrouw, koningin van de verdichting, zit voor de piano.’

Nou, en dan kun je wel uittekenen dat vanonder haar roze vingers fluwelen klanken uit het instrument komen, boven de fluisterende golven van de getemde oceaan. Niet doen! Wij willen niet aan het handje. Gun die oceaan en die vrouw hun eigen rol, en laat de symboliek aan de lezer over.

Vorige maand las ik in de London Review of Books, want u moet niet denken dat ik van de straat ben, drie gedichten van Lieke Marsman, vertaald door Sophie Collins. Een ervan eindigt met de vaststelling dat kanker zo alledaags is, dat je daar op een alledaagse dag terloops aan kunt sterven:

‘The sun is shining
a completely ordinary insipid sun
above the A10
and the exit of Praxis’

Dat gedicht kende ik, uit de bundel De volgende scan duurt vijf minuten (Pluim; € 6,99), die vorig jaar verscheen. Maar bij de vertaling vroeg ik me af: kennen die Engelsen onze bouwmarkt genaamd Praxis wel? Kleine kans. Dat zou betekenen dat dit Engelse gedicht met een wel heel nadrukkelijk woord eindigt, hoofdletter ook nog; de afslag die de levenspraktijk jou laat nemen.

In het Nederlands ging het zo:

‘kanker is zo alledaags
je hoort het op woensdagochtend
je sterft op een dinsdagmiddag
geen stroboscopen
geen garderobefiches
de zon schijnt
een doodgewoon waterig zonnetje
boven de A10
afslag Praxis’

Kijk: in de Nederlandse versie is de Praxis zowel de bouwmarkt, kan het gewoner, als de fatale afslag die het leven voor je in petto kan hebben. En dat mogen we helemaal zelf bedenken. De vertaling benadrukt hoe goed het origineel is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden