Review

Laag tempo maakt de film onnodig loom en statisch

Scorsese vindt een indringende vertelvorm voor het precieze moment waarop een religieuze ziel wordt gebroken. Toch komen Scorsese's ideeën niet van de grond en is de casting van Andrew Garfield ongelukkig.

Scène uit Silence Beeld Kerry Brown

Silence begint met een martelscène, begeleid door een gedetailleerd vertellende voice-over, zoals er in dit gewichtige Japanse jezuïetenepos vaker wordt gemarteld, geestelijk en lichamelijk. Het aantal personages dat regisseur-scenarist Martin Scorsese van een vertelstem voorziet, telt op tot vier, waaronder Jezus zelf.

Het is 1633 en Japan voert een hevige strijd tegen het verboden verklaarde christendom, duizenden gelovigen worden op brute wijze vermoord. De Portugese geestelijke Cristóvão Ferreira (Liam Neeson) is in de openingsscène getuige van de marteldood van een aantal collegapriesters, schrijft de gruwelen op en verdwijnt van de radar.

Silence

Drama
Regie: Martin Scorsese
Met: Andrew Garfield, Adam Driver, Ciarán Hinds, Liam Neeson, Tadanobu Asano, Shinya Tsukamoto

161 min., in 39 zalen.

Zeven jaar later worden de jonge priesters Francisco Garupe (Adam Driver) en Sebastian Rodrigues (Andrew Garfield) door de kerk aangesteld om Ferreira, die het geloof volgens geruchten zou hebben afgezworen, terug te vinden. Als tweemansspionageleger reizen Garupe en Rodrigues naar het hol van de leeuw, waar in elke ondergronds belijdende christen een potentiële verrader schuilt.

In de meest tot de verbeelding sprekende scènes, later in de film, worden christenen gedwongen op een zogenaamde fumie te trappen, een tegel met de afbeelding van Jezus of Maria . Daarmee vindt Scorsese een indringende vertelvorm voor het precieze moment waarop een religieuze ziel wordt gebroken. De Mexicaanse cameraman Rodrigo Prieto, goed voor de enige Oscarnominatie van Silence, vat de gebeurtenissen in fraaie, contrastrijke beelden.

Silence is Scorsese's bedevaart

Het duurde 26 jaar, maar Martin Scorsese heeft zijn epos over missionarissen in het 17de-eeuwse Japan voltooid. Wat kan de Italiaans-Amerikaanse regisseur kwijt in alle bijbelse verwijzingen in zijn oeuvre?

Shusaku Endo

Dat Scorsese hier grote, klassieke cinema voor ogen staat, is dan glashelder. Van spionageavontuur verandert de film in overlevingsdrama, waarna Silence de veerkracht van de menselijke ziel onderzoekt. Titel en thematiek doen denken aan het werk van de Zweed Ingmar Bergman, die zo vaak filmde over de menselijke behoefte aan (blind) geloof. De ongerepte Japanse natuur leeft als in de films van Akira Kurosawa, de Japanse cineast die Scorsese zijn leven lang al bewondert. De roman van Shusaku Endo uit 1966 waarop Scorsese zijn film baseerde, las hij nota bene voor het eerst toen hij een rolletje speelde in Kurosawa's korteverhalenfilm Dreams, 27 jaar geleden. Sindsdien geldt Silence als Scorsese's passieproject, nog voor hij moderne klassiekers als Goodfellas en The Departed zou regisseren.

Toch komen Scorsese's ideeën te weinig van de grond. Vooral de casting van de beperkt spelende Garfield als belangrijkste priester is een ongelukkige. De vele voice-overs maken het verhaal log en verraden een productionele worsteling. Die van Garfield wordt bovendien op een gegeven moment per scène uitleggeriger en potsierlijker: 'Als Garupe en ik sterven, sterft de Japanse kerk met ons.'

Adam Driver in Silence Beeld Kerry Brown

Het onevenwichtige, topzware, 161 minuten durende eindresultaat heeft in elk geval weinig te maken met Scorsese's vaak zo virtuoos vertelde eigen werk. Silence voelt als een film uit een andere tijd, waarin het lijden van de jezuïeten, het verstrijken van tijd, de onzekerheid over het lot van vader Ferreira, over wie wel of niet is te vertrouwen, over de overlevingskansen van de jonge priesters en de onzekerheid over het voortbestaan van het christendom in Japan, tot tastbare elementen worden verheven.

Het tempo ligt laag, het aantal voorname personages is beperkt, directe opwinding of enige andere vormen van spektakel ontbreken. Dat is niet per se onaangenaam, maar het maakt de film wel onnodig loom en statisch.

Dat de entree van de Japanse steracteur Tadanobu Asano, die als tolk een brug slaat tussen het Japanse geweld en de Portugese arrogantie, de film pas na zo'n twee uur écht laat opleven, zegt eigenlijk alles.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden