Kweektuin van intellectueel schrijftalent

Dertig jaar geleden vierde De Groene Amsterdammer zijn 100-jarig bestaan. De opmaat naar de festiviteiten was een bijeenkomst waar de scheidend directeur, die het immer noodlijdende weekblad met kunst- en vliegwerk in leven had gehouden, een koninklijke onderscheiding kreeg opgespeld....

De anti-autoritaire jaren zeventig woedden in alle hevigheid en de Groene, die vroeger het socialisme vooral in de salon liet bloeien, bevond zich in een activistische periode. Het blad wilde een platform zijn voor iedereen die bezig was met maatschappijverandering en op de cultuurpagina’s, voorheen het domein van gerenommeerde fijnproevers, luidde het parool dat wie kunst beschouwde als iets om van te genieten, ouderwets en rechts was.

De plechtigheid met Van Doorn – die, het amechtige radicalisme van zijn partij ten spijt, duidelijk een representant van het establishment was – voltrok zich dan ook in een sfeer van lichte lacherigheid. Het verzamelde Groene-volkje beleefde veel plezier aan het feit dat het dochtertje van een van de redacteuren de ministeriële toespraak opluisterde met een gigantische boer.

Nu bestaat De Groene Amsterdammer dus 130 jaar en bij de viering daarvan oogt het blad een stuk meer ontspannen dan bij het eeuwfeest. Niet dat de Groene zijn dwarsheid heeft afgelegd en zich in de mainstream eeft genesteld. Maar niemand maakt zich nog illusies over het Noord-Koreaanse boeren- en arbeidersparadijs.

Dat is in belangrijke mate te danken aan de man die na het hoofdredacteurloze tijdperk van de jaren zeventig de leiding kreeg over het blad en er zestien jaar lang het gezicht van was: Martin van Amerongen. Weliswaar kon hij ordentelijke linkse geloofsbrieven overleggen, maar hij verkoos het luisteren naar Schubert boven het lezen van Marx en hij dineerde liever met Frits Bolkestein dan met Jan Marijnissen. Van die houding knapte de Groene zeer op.

Na Van Amerongens dood in 2002 werd de links-liberale lijn doorgetrokken door Hubert Smeets, die kwam van – en inmiddels weer is teruggekeerd naar – NRC Handelsblad. Met die overgang werd trouwens een oude traditie eer aangedaan: ooit bestond het abonneebestand van de Groene voor een belangrijk deel uit lezers van het Algemeen Handelsblad. Zij waren helemaal niet zo links, maar namen het weekblad erbij vanwege zijn eminente kunstkatern, alsook omdat het de reputatie had van een kweektuin van intellectueel schrijftalent. Die reputatie is geldig tot op de dag van vandaag.

Wie gaat Smeets opvolgen? In het praatcircuit worden vooral namen van vrouwen genoemd, zoals die van Laura Starink (NRC Handelsblad) en ex-redactrices Anet Bleich en Xandra Schutte. Allicht doen nog meer namen de ronde wanneer morgen in de Amsterdamse Stadsschouwburg De Avond van De Groene Amsterdammer wordt gehouden. Maar het eigenlijke thema daar luidt: Telt elke mening? Een gevarieerd gezelschap zal er zijn licht over laten schijnen: van John Gray tot Pascal Bruckner en van Geert Mak tot Marjolijn Februari. En de 130-jarige stelt zichzelf deemoedig ter discussie met de vraag: kan een onconventioneel platform als de Groene een serieuze bijdrage leveren aan de publieke meningsvorming, of moeten we het doen met standplaats.nl?

Paul Brill

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden