KunstRai 2000 flirt valselijk met avantgarde

Wat zou je ook mopperen? Anderhalve dag na opening is de KunstRai 2000 een klinkend succes. Rijen bezoekers voor de deur van de RAI, rode stickers op de wandjes bij de handelaren....

Erik Hermida, de directeur van de kunstbeurs, zal tevreden zijn. De KunstRai trekt bezoekers, de handelaren verkopen, het geld rolt. Wat wil je nog meer?

Maar dat is het hem juist. Wij wíllen graag meer. Kunst, om maar iets te noemen, en alles wat daarmee samenhangt: oorspronkelijkheid, ophef, verrassing, vernieuwing. En dat is wat op deze KunstRai geheel ontbreekt.

Jaren geleden betékende de KunstRai nog iets bij iedereen die van vernieuwende kunst hield. Amsterdam gonsde van het leven, iedere academie-student spoedde zich naar de Rai, en op de beurs zelf wonnen jonge talenten als Rob Birza of John Körmeling prijzen. Het waren kunstenaars die nog niet waren doorgebroken, en wier werk voor opschudding en soms hilariteit zorgde.

In 1992, toen Hermida aantrad als directeur van de beurs, verkondigde hij nog ferm: 'Er moet scherp worden geselecteerd. Wij willen alleen galeries die vooruitstrevende kunst brengen.' Maar die woorden heeft hij allang ingeslikt.

Honderdzestig galeries en handelaren doen dit jaar mee, en dat zijn er meer dan ooit. Maar meer is niet automatisch beter, dat weet iedere koffieverkoper. Van de honderdzestig deelnemers handelt er een enorme hoeveelheid - zo'n honderdtwintig - in hedendaagse realisten, impressionistisch aandoende landschapjes, klassieke meesters als Corbusier en Van der Leck, en epigonen. Die laatste groep is het stuitendst: vage aftreksels van Willem de Kooning, van Spaanse materieschilders en fotografen van wie je denkt: het is een beetje Rineke Dijkstra en Paul Kooijker bij elkaar, maar opgeteld is het helemaal niks.

Om tegemoet te komen aan de bezoeker met een verwende smaak, organiseert Hermida sinds een jaar of wat 'Art Amsterdam': een paviljoen met avantgardistische galeries uit Nederland - schaamlap is een betere benaming. Daar vind je abstracte, conceptuele en vooral vernieuwende kunstenaars. Als het goed is.

Want dit jaar is het paviljoen kleiner dan ooit. Stralende afwezigen zijn Cokkie Snoei, Adriaan van der Have van Torch, Paul Andriesse, Fons Welters en Annet Gelink. Zij kiezen liever voor grote internationale beurzen, als die binnenkort in Basel opent, of voor kleine, kwalitatieve als de net nieuwe beurs in Maastricht. De overgebleven galeries zoeken het in handelswaar.

Noch bij Loerakker, noch bij De Praktijk, bij Onrust of Van Gelder kom je kunstenaars tegen die niet al eerder in dit of het voorgaande jaar zijn getoond. De keuze is bescheiden, in formaat en prijs. Dus grossiert Van Gelder in multiples (van Henk Peeters), en Loerakker in prenten van Rosemin Hendriks. De galeriehouders die het wel aandurfen om te tonen wie ze willen zonder achting voor hun portemonnee, zijn op één hand te tellen.

Maia Swaanswijk van Metis gaf de jonge Duitse kunstenaar Florian Göttke de vrije hand om een installatie op de vloer van haar stand te bouwen: het werd een parel van vernuft, een tergende pestpartij tussen echt en onecht, tussen feit en fictie. Bij Lumen Travo kreeg Meschac Gaba uit Benin de ruimte om zijn museum voor hedendaagse Afrikaanse kunst op te bouwen. Swaanswijk en Marianne van Tilborg van Lumen Travo zijn lone wolfs.

Dat dwingt tot de vraag welke toekomst er nu eigenlijk voor de KunstRai in het verschiet ligt. Maken we er een huis-, tuin- en keukenfair van zoals nu, een kunstbeurs voor een zo breed mogelijk publiek, dan heeft de avantgarde er weinig meer te zoeken. Dan is de hang van de directeur van zo'n beurs naar de avantgarde niet meer dan een valse flirt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden