Interview Emilie Gordenker

Kunsthistoricus Emilie Gordenker nieuwe directeur Van Gogh Museum

Amerikaans-Nederlandse kunsthistoricus was 11 jaar directeur van het Mauritshuis.

Emilie Gordenker in 2015. Beeld ANP

Ze stapt ‘wel een beetje uit haar comfortzone’, erkent ze in een telefoongesprek, kort na het bekendworden van haar benoeming als directeur van het Van Gogh Museum in Amsterdam. De kunsthistoricus Emilie Gordenker (54) is niet gespecialiseerd in de 19de eeuw, het tijdvak waarin Vincent van Gogh opereerde.

Ze promoveerde op de kleding in de portretten van Anthony van Dyck (1599-1641) en werkte bij de National Gallery van Schotland als conservator Nederlandse en Vlaamse schilderkunst uit de 17de eeuw. Sinds 2008 is ze directeur van het Mauritshuis in Den Haag, het museum naast het Binnenhof met een beroemde collectie uit de Gouden Eeuw.

‘Ik heb veel sprongen in mijn leven gemaakt’, zegt ze ter verklaring voor haar overstap. ‘Ik krijg nu de kans me te verdiepen in een heel ander tijdperk. Al ik ga natuurlijk niet bij het Van Gogh Museum op de stoel van de conservator 19de eeuw zitten. Dat moet ik niet willen.’

Haar aanstelling is een flinke promotie. Het Van Gogh Museum heeft vijf keer zoveel bezoekers als het Mauritshuis (2,16 miljoen versus 446.000 in 2018). Budget en organisatie zijn in Amsterdam ook vijf keer zo groot. ‘Het Van Gogh heeft veel slagkracht. Dat betekent dat als je nieuwe initiatieven wilt, of met het buitenland gaat onderhandelen, je ver kunt komen. Dat is heel interessant.’

Ze denkt dat ze is uitverkozen omdat ze over een groot nationaal en internationaal netwerk beschikt. Gordenker, dochter van een Amerikaanse vader en Nederlandse moeder, is geboren in de VS, waar ze ook opgroeide en studeerde. Ze vermoedt dat haar oog voor de zakelijke kant van het museum ook een factor is geweest. ‘Ik ben een kunsthistorica in hart en nieren, maar ik heb ook een commerciële kant.’

Ze leidde de twee jaar durende verbouwing van het Mauritshuis terwijl de collectie op reis ging – met veel succes. Toen het museum in de zomer van 2014 werd heropend, had het niet alleen twee keer zoveel oppervlakte, maar was de nogal onooglijke ingang aan de zijkant van het gebouw ook ingewisseld voor een veel grootsere entree aan de voorkant.

‘Wij zijn het eerste rijksmuseum dat zelf een bouwproject heeft aangestuurd en gefinancierd. We hebben het binnen budget en op tijd afgerond. Het is eigenlijk overal heel positief ontvangen. Voor mij was het nog meer dan dat. Het grote symbool van dat project was toen de koning de hekken op het voorplein opendeed, die altijd dicht zaten. Dat was belangrijk voor hoe wij onszelf zien: dat we echt openstaan voor de buitenwereld.’

Ze wil nog niet zeggen wat haar plannen met het Van Gogh Museum zijn. ‘Ik heb daar wel wat ideeën over, maar ik vind het voorbarig om daar nu over te praten.’ Over één doel is ze wel open: het museum moet, net als meer kunstinstellingen in Nederland, ‘inclusiever’ worden, oftewel meer bezoekers met een andere achtergrond aantrekken.

Gordenker heeft ervaren hoe gevoelig dat onderwerp kan liggen. Begin 2018 ontstond ophef toen het Mauritshuis een buste van Johan Maurits van Nassau-Siegen, bouwer en naamgever van het museum, uit de foyer verwijderde. Dat zou zijn gebeurd omdat hij bij slavenhandel was betrokken. Volgens het Mauritshuis was de buste weggehaald omdat ­elders in het museum een presentatie over Johan Maurits was geopend. Zelfs de nationale politiek bemoeide zich ermee.

In april van dit jaar opende het museum een tentoonstelling over Johan Maurits, waarin ook aandacht werd besteed aan zijn betrokkenheid bij de slavenhandel. Gordenker: ‘De hele discussie van het afgelopen jaar hebben we voortgezet in de vorm van een meerjarig onderzoeksproject en een tentoonstelling. Daar ben ik blij mee, dat we het op een positieve manier hebben kunnen gebruiken om juist die houding van openheid en inclusiviteit te kunnen laten zien. Het is best wel een uitdaging om dat goed te doen.’

Gordenker, die op 1 februari begint, is de opvolger van Axel Rüger, die 13 jaar directeur was van het Van Gogh Museum. Sinds 1 juni werkt hij als Secretary and CEO bij de Royal Academy of Arts in Londen. Gordenker zal tot 1 januari als directeur van het Mauritshuis aanblijven. Daarna neemt Renée Jongejan tijdelijk de leiding over tot er een nieuwe directeur is aangetreden. Jongejan werd begin dit jaar bij het museum benoemd als zakelijk leider ad interim.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden