Kunstenares Mir landt op strand

Zaterdag 28 augustus 1999 zal de geschiedenis ingaan als de dag waarop de eerste vrouw voet op de maan heeft gezet....

Zeven graafmachines veranderen daar rond het middaguur een stuk strand van twee- bij driehonderd meter in een maanlandschap vol kraters en heuvels. Na deze transformatie zal de New Yorkse kunstenares Aleksandra Mir rond zessen een vlag in het kunstmatige maanlandschap planten. Vervolgens wordt het strand weer in oorspronkelijk staat teruggebracht, waarmee het tastbare bewijs van de vrouwelijke maanlanding is verdwenen.

Het gaat Mir er niet om zo waarheidsgetrouw mogelijk een maanlanding na te bootsen. Haar kunstwerk First woman on the moon moet voortleven aan de hand van verhalen en foto's of het 'offciële certificaat' dat zij verkoopt. 'Net als de maanlanding in 1969. Jongeren die toen nog niet waren geboren moeten maar aannemen dat dat ook daadwerkelijk heeft plaatsgevonden. Wie weet denkt de volgende generatie hetzelfde over mijn maanlanding.'

Daarom roept zij de bezoekers op deel te nemen aan haar kunstwerk. 'Zij moeten meebouwen of foto's nemen. Maar ook mensen die sceptisch langs de kant staan leveren een bijdrage met hun commentaar.'

Tot haar vreugde was het Zweedse foto-bedrijf Hasselblad - ook verantwoordelijk voor de foto's van Neil Armstrong op de maan - bereid als sponsor de documentatie van haar maanlanding op zich te nemen.

Met First Woman on the moon wil Mir laten zien dat de herinnering voor veel mensen belangrijker is dan de gebeurtenis zelf. En dat die herinnering vaak niet strookt met wat zich daadwerkelijk heeft afgespeeld. 'Kijk naar Woodstock. Gewoon een matig popconcert in de regen. Pas door de verhalen kreeg het festival zijn huidige betekenis. Vervolgens claimen miljoenen mensen dat zij er bij waren.'

Ook in eerdere werken van de in Polen geboren en in Zweden opgegroeide kunstenares spelen de toeschouwers een belangrijke rol. Zo verstopte zij een luidspreker met gefluit van mannen op een plein in Kopenhagen. Door de reacties van passerende vrouwen - verbaasd, geërgerd of gevleid - kreeg dit werk (Pick Up) betekenis. Want hoewel het gefluit niet echt was, interpreteerden veel vrouwen het als seksistisch.

De keuze voor het strand als toneel voor haar maanlanding lag voor de hand. 'De zee was vroeger de grens van onze beschaving en is zo een metafoor voor de ruimte. Daarbij hebben Nederlanders eeuwenlang gevochten met het water, terwijl de kust nu een toeristische trekpleister is. Net zoals ruimtevaart. Dat was dertig jaar geleden een onderdeel van de Koude Oorlog, maar in de toekomst zullen wij als toeristen door de ruimte reizen.'

Aandacht van de media is onontbeerlijk voor het welslagen van Mirs kunstwerk. Maar de kritiek van effectbejag wuift ze bij voorbaat van de hand. 'Ik werk samen met de wereldorganisatie voor zandsculpturen Inaxi, Hoogovens levert de machines, en strandtenten zorgen voor drank en voedsel. Waarom zou ik niet mogen samenwerken met de media?'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.