Kunst Reportage

Kunstenaarsechtpaar Scheltens en Abbenes over eigen werk in Foam: ‘We zijn bezig met een soort spel’

‘Dat vastbijten, die overmatige controle,’ zoals ze het zelf noemen, het is te beleven op de expositie Zeen van het fotografenduo Scheltens & Abbenes.

Scheltens&Abbenes, Pin-Up Magazine, Doillies 1, 2018 . Beeld Scheltens&Abbenes

Het gebeurt weleens dat Maurice Scheltens (49) en ­Liesbeth Abbenes (46) een heel team tot hun beschikking krijgen. Hoe groter en internationaler de opdrachtgever (denk: Paco Rabanne of Chanel), hoe vaker dat voorkomt. Handig toch? Maar nee, dat is niet handig. Het echtpaar, hij met een achtergrond als fotograaf, zij afkomstig uit de beeldende kunst, en samen sinds 2002 makers van hyperrealistische, fotografische stillevens, werkt het liefst met ­z’n tweeën. Tijdens het fotograferen van al die trainingspakken, stoelen, make-updoosjes, stropdassen bouwen ze het beeld tot in de kleinste details gezamenlijk op.

‘In de studio zijn we bezig met een soort spel, waarvan wij de regels bepalen,’ zeggen ze. ‘Dan is het vervelend wanneer mensen over je schouder meekijken. Je gaat j­e ook meer met die anderen bezighouden dan met het werk. Voor de creatieve continuïteit is het beter wanneer we ­alleen zijn.’ Lachend: ‘Tegen elkaar hoeven we ook niet ­beleefd te blijven.’

Scheltens&Abbenes, Paco Rabanne 02, 2016, REPRO V . Beeld Scheltens&Abbenes

Hun oeuvretentoonstelling in fotografiemuseum Foam in Amsterdam kwam op dezelfde manier tot stand. Natuurlijk was er uitgebreid overleg met de curator, maar de expositie werd opgebouwd als was ze een fotoserie voor een van de tijdschriften waarin het werk van Scheltens & Abbenes regelmatig terug te vinden is, zoals Fantastic Man, MacGuffin of The Plant Journal: door samen in hun ruime studio aan huis in Amsterdam-Noord het hele ­archief ondersteboven te gooien en vervolgens te gaan ‘bouwen’, laagje voor laagje, foto voor foto, zaal voor zaal. Ze maakten een maquette van de tentoonstellingsruimte en hingen daarin hun eigen foto’s op postzegel- en voetbalplaatjesformaat. Ze bedachten frisse combinaties met oud en nieuw werk, bepaalden de looproute en de kleur van de muren.

Ze werken ‘als laboranten’, zeggen ze; hun werk vereist een grote nauwkeurigheid en doorlopend onderzoek. Of als ‘schaakspelers’: de een doet een zet, de ander reageert. En binnen de begrenzingen van het spel is alles mogelijk.

Scheltens&Abbenes, The Gentlewoman, Palettes, Tom Ford, 2012, REPRO V . Beeld Scheltens&Abbenes

Zo ontstond Zeen (de meerduidige titel verwijst onder ­andere naar ‘zien’ en ‘zine’, de afkorting van magazine), een tentoonstelling over kijken, hún manier van kijken. De blik van het bezoek wordt gestuurd door speciaal ­gemaakte objecten, een soort cartooneske props, en een video-installatie waarin het werk uit de tentoonstelling weer in een andere hoedanigheid voorbijkomt. Altijd wordt er een extra vertaalslag gemaakt. Foto’s die oorspronkelijk in tijdschriften verschenen, werden opnieuw gefotografeerd: als tijdschriftpagina’s, inclusief de schaduw van het tijdschrift op de tafel eronder.

De scheiding tussen werk dat ze maakten in opdracht en zogenaamd ‘vrij’ werk lieten Scheltens & Abbenes varen. Het was een beslissing die vrijheid opleverde en er bijvoorbeeld voor zorgde dat een foto met gehaakte onderzetters en verfijnd glaswerk, vorig jaar gemaakt voor Pin-Up ­Magazine, ineens een relatie kon aangaan met een foto van kanten kapjes van Balenciaga uit 2012. Het onderscheid bestaat niet, laat Zeen zien, want elk werk van Scheltens & Abbenes gaat over details, over structuur en stoffelijkheid. Over hoe je van een driedimensionaal object een twee-­dimensionale afbeelding maakt zonder dat het enerzijds te abstract wordt en anderzijds teveel van de werkelijkheid laat zien.

‘Ons werk is niet vrijblijvend. We hebben een bedoeling. We zeggen: kijk hiernaar, naar dit kleine stukje, dát vinden wij belangrijk. Dat vastbijten, die bovenmatige controle – dat hebben we allebei. Daarom werkt het zo goed.’

Teamwerk dus. Maar niet met een elftal; met z’n tweeën.

De expositie Zeen is tot en met 5 juni in Foam Fotografiemuseum

Amsterdam. foam.org

Het boek ‘Zeen’ is verschenen bij Case

Publishers, € 45.

Scheltens&Abbenes, Balenciaga, Musee de la mode Paris, 05, 2012, REPRO V . Beeld Scheltens&Abbenes
Scheltens&Abbenes, Doingbird, Maison Martin Margiela Archives 005, 2008 . Beeld Scheltens&Abbenes
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden