Kunstenaars in actie tegen ‘Bliar’

Vredesactivist Brian Haw demonstreerde vijf jaar voor het Britse parlementsgebouw. Nu is zijn vredeskamp in het museum nagebouwd...

LONDEN Het is niet de afscheidstour die Tony Blair voor zichzelf bedacht zal hebben. Een toneelstuk waarin hij in 2010 in Den Haag terecht staat wegens oorlogsmisdaden is net vertoond op de televisie, en een tentoonstelling in Tate Britain waarin hij wordt afgeschilderd als leugenaar en bloeddorstig moordenaar, is geopend.

De Britse premier is aan zijn laatste maanden begonnen. En nu rekent ook kunstminnend Engeland met hem af. De man die in 1997 de held was van cool Britannia en de sterren van de Britpop en Britart wist in te palmen, is nu ook voor hen een doelwit van kritiek en spot geworden.

In Tate Britain zal tot augustus – wanneer Blair dus al moet zijn vertrokken – een veertig meter grote installatie te zien zijn van spandoeken, T-shirts, vlaggen en ander protestmateriaal tegen Tony Blair. Het maakt deel uit van het kunstwerk State Britain van de voormalig Turner Prize-genomineerde Mark Wallinger, die zich heeft gebaseerd op bij het parlementsgebouw weggehaald materiaal.

De vredesactivist Brian Haw stond vijf jaar lang met zijn stellage vol anti-Blair materiaal op Parliament Square, totdat een verbod van kracht werd binnen een straal van 1 kilometer rond de Houses of Parliament te demonstreren. Haws materiaal werd op 23 mei 2006 bij een politie-overval in beslag genomen. Maar Wallinger, die vlak daarvoor tot in de kleinste details foto’s had gemaakt, heeft het nu weer gereconstrueerd in een 130 duizend euro kostend kunstwerk. Nu staan de anti-Blair leuzen in Tate Britain, paradoxaal genoeg een plek die net binnen, op en over de grens van 1 kilometer valt, zodat het werk gedeeltelijk illegaal is.

Brian Haw duidde Blair altijd aan als Bliar – een variatie op liar –, wat een gevleugelde term werd nadat Blair voor de oorlog tegen Irak allerlei dossiers presenteerde over de later nooit gevonden massavernietigingswapens in Irak. Centraal in de installatie staat een afbeelding van hemzelf vastgenageld aan een houten kruis, terwijl hij een T-shirt draagt en het woord Bliar. Sommige protesten zijn bloedig, zoals een afbeelding van verminkte kinderen in Afghanistan en Irak met de slogan ‘You Lie, Kids Die, Bliar’. Er hangt een foto van de grijzende gezichten van Blair en de ministers Brown en Straw met ieder een kelk, waarin ze als Pilatus de handen wassen in onschuld.

In de vijf jaar dat Haw voor het parlementsgebouw stond, werd zijn ‘vredeskamp’ een ontmoetingsplek voor anti-oorlogsdemonstranten en de Londense kunst-scene. Veel protestmateriaal kreeg hij cadeau. Zijn stellage dijde daardoor tot ergernis van de politici aan de overkant steeds verder uit. Met als excuus het gevaar van mogelijke terreuraanslagen, werden uiteindelijk demonstraties vlak buiten het parlementsgebouw aan banden gelegd. Haws permanente demonstratie werd van de ene op andere dag ontmanteld.

Toen Mark Wallinger van Tate-directeur Nicholas Serota een uitnodiging kreeg om een kunstwerk te maken voor de Duveen Galleries in Tate Britain, liet hij zich inspireren door de activiteiten van Haw. In de hal is met zwart plakband een lijn getrokken van de 1 -kilometerzone waar demonstraties verboden zijn. De helft van het kunstwerk staat binnen en de andere helft buiten de lijn.

Haw was eerst niet blij met het idee van Wallinger om van zijn demonstratie een kunstobject te maken. ‘Maar hij hield vol. En nu is hij mijn broer en vriend. Ik vertrouw hem helemaal’, zegt Haw. Een woordvoerder van Tate Britain zegt dat het werk politieke, maar ook zeker artistieke waarde heeft. ‘Het brengt iets verbodens terug in het publieke domein.’

Haw gaat verder met zijn eigen protest. Hij heeft nu een stellage van drie meter lengte, een fractie van het oorspronkelijke vredeskamp. De rest is één kilometer verderop te zien – totdat ‘Bliar’ aan zijn memoires is begonnen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden