Kunstenaar Femmy Otten wil met nieuw beeld in Den Haag de naaktheid vieren

'We zijn soms preutser dan de mensen die we willen beschermen'

Het was weer eens tijd voor een niet-preuts beeld in Den Haag. Femmy Otten maakte And Life Is Over There.

Femmy Otten bij haar standbeeld And Life Is Over There. Foto Foto Hans Poel

'Preutsheid verspreidt zich als een olievlek', zegt Femmy Otten (36), en daarom moest haar beeld in de Haagse openbare ruimte de naaktheid vieren, juist niet preuts zijn maar verleidelijk erotisch. O ja, en man én vrouw zijn: 'Het mij gaat om gelijkheid, we kunnen zo veel van elkaar leren als mannen en vrouwen.' De kunstenaar staat in de kou naast haar nieuwe bronzen beeld in het centrum van Den Haag. And Life Is Over There is een opvallende verschijning: man én vrouw, met een beestje op het hoofd en een extra arm. Voorbijgangers kijken even op en haasten zich verder, vaak met een aktetas tegen zich aangeklemd.

Preuts

'We zijn soms preutser dan de mensen die we willen beschermen', vervolgt Otten. Ze put uit eigen ervaring. Vier jaar geleden zou ze voor een Haagse middelbare school een sculptuur maken. Haar voorstel: een marmeren buste, een dame die ze wilde beschilderen. De school vroeg de ouders en leerlingen om hun mening: nee, die borsten, dat kon echt niet. Otten, nog steeds verontwaardigd: 'Terwijl die kinderen álles op hun telefoon kunnen zien!' Een alternatieve schets wilde ze niet maken: 'Graag of niet.'

Met de uitnodiging van de kunstinstelling Stroom op zak wilde Otten geen concessies doen. Stroom Den Haag is verantwoordelijk voor de Beeldengalerij in het centrum: veertig sculpturen in wisselende opstellingen. Een prominente plek voor kunst, bedacht in 1990 door kunstenaar Peter Struycken. Aan weerszijden van Ottens beeld staan nu beelden van Marc Ruygrok en Peter Otto. Verderop staat een Karel Appel.

Sokkelplan 

De veertig sculpturen in de Haagse binnenstad staan op ovalen sokkels. Kunstenaar en initiatiefnemer Peter Struycken bedacht een systeem waardoor de sculpturen makkelijk te wisselen zijn: de kunstwerken zitten vast aan een 'metalen hoes' die over de betonnen sokkel wordt gehesen.

Een droom die uitkwam

Otten werd bekend met haar schilderijen en reliëfs. In 2013 won ze de Volkskrant Beeldende Kunst Prijs. De jury schreef destijds: 'Zij bedrijft de liefde met haar materiaal.' Recenter maakte Otten sculpturen in hout en gips. Dit Haagse beeld is haar eerste ervaring met brons: 'Het was een droom die uitkwam.'

Toen ze 12 jaar oud was, vertelt ze, barstte ze in het Archeologische Museum van Delphi spontaan in tranen uit bij het bekijken van de wagenmenner van Delphi. De museumsuppoost pakte haar hand en samen stapten ze over het koord. Ze mocht even zijn bronzen voeten aanraken.

Vier jaar lang werkte Otten aan haar beeld. En natuurlijk moesten in die jaren ook lastige gesprekken gevoerd met opdrachtgever Stroom. Kón het wel? In de omgeving werden flyers verspreid en tot nu toe zijn de reacties positief. Wat waarschijnlijk helpt is dat de Kalvermarkt geen woonwijk is. Het beeld staat tussen banken, een hotel, het stadhuis en grote winkelketens. Bij het plaatsen van kunst in de openbare ruimte is er vaak een verontwaardige buurtbewoner nodig om de omgeving te mobiliseren; die was hier niet.

Protest

Stroom heeft wel ervaring met zulk protest. Het beeld Vriendinnen van Tony van de Vorst, dat vlakbij staat, riep na de onthulling in 2014 negatieve reacties op. Toenmalig PVV-raadslid Elias van Hees was 'geschokt' door de vriendinnen met hoofddoeken, weblog GeenStijl noemde het beeld vervolgens een 'hoofddoekmonument'. Inmiddels lijkt de stad gewend aan deze Vriendinnen.

Otten is niet bang dat haar beeld aanstootgevend of kwetsend is: 'Het gaat me er niet om te provoceren. Ik begrijp eigenlijk niet hoe blootheid en liefde kwetsend kunnen zijn.'

Magisch

Haar sculpturen hebben ook magische en mythologische elementen. Over het beestje op het hoofd van haar beeld vertelt ze: 'Ik noem het een leeuw, afgeleid uit de Egyptische kunst.' Ze streeft ook naar volledigheid: 'Dus als ik man en vrouw heb, wil ik ook een dier erbij.' De extra onderarm kwam voort uit een eerdere versie van dit beeld, in hout, een experiment terwijl ze bezig was. Nu is het een uitnodigend gebaar.

In de vier jaar dat Otten aan het beeld werkte, werd gender een hip thema. Dat is aan de reacties te merken. Toen Den Haag FM voor de onthulling van het beeld een paar voorbijgangers een microfoon onder de neus schoof, viel het woord 'gender' vaak. 'Het maakt niets in me los, maar het mag er wel zijn', zei een jongeman. 'Ze heeft mooie voeten', zei een vrouw. Ja, die opmerking raakte Otten wel. Ze hoopt dat die vrouw ook even aan de voeten heeft gevoeld.