Nieuws De kunstbeurs

Kunstbeurs gaat handelaren weren uit de commissies die het tentoongestelde werk keuren op kwaliteit en authenticiteit

Maart 2018: de laatste voorbereidingen voor de kunstbeurs Tefaf in Maastricht. Beeld EPA/Marcel van Hoorn

Tefaf (The European Fine Art Foundation) gaat haar bestand van specialisten veranderen, heeft de kunstbeurs maandag bekendgemaakt. De keuringscommissie moet voortaan bestaan uit academici, curatoren, conservatoren en restauratoren - en zo min mogelijk uit kunsthandelaren.

Het is een vast ritueel voor de aanvang van de grote kunstbeurs Tefaf in Maastricht: de deelnemers moeten hun stands op de beursvloer verlaten. Twee dagen lang laten zij hun kostbare uitgestalde waar achter, sculpturen, schilderijen en sieraden en andere objecten. Die dagen controleren de tweehonderd specialisten van 29 keuringscommissies alle objecten en alle informatie. Wat zij in slechte staat of niet-authentiek achten, wordt geweerd. Tefaf gaat er prat op dat haar keuring ‘de strengste’ is. Ook voor haar keurders is ze nu strenger.

Dat merkte Willem Baars, kunsthistoricus en eigenaar van een Amsterdamse galerie, vorige week al. De afgelopen twintig jaar liep hij met vakgenoten over de Tefaf in Maastricht om 19de-eeuwse schilderijen te beoordelen. Met zijn collega-specialisten hielp hij schilderijen die onterecht waren toegeschreven aan bijvoorbeeld Van Gogh, Breitner en Jongkind van de beurs halen. Onverwacht kreeg hij een e-mail van de Tefaf waarin hij werd bedankt voor zijn inzet en werd geïnformeerd over het nieuwe beleid.

Erg rouwig is Baars er niet om, hij zegt dat hij als specialist betrokken was ‘puur vanwege de gezelligheid met collega’s.’ Inhoudelijk vindt hij het vreemd dat hij, omdat hij in hedendaagse kunst handelt, niet mag meepraten over 19de-eeuwse schilderijen. Bovendien: ‘Er zijn experts die geen kunsthandel hebben, maar toch belangen hebben in de markt omdat ze advies geven.’ Baars verwacht dat de beurs ‘veel praktijkexpertise’ zal missen.

Ook Benno Tempel, directeur van Gemeentemuseum Den Haag en lid van dezelfde deelcommissie, vreest een braindrain: ‘Natuurlijk is het goed dat er naar de commissies wordt gekeken, maar dit is wel rücksichtslos.’ Wat Tefaf met deze ingreep probeert te voorkomen, is dat iemand een handelaar of kunstobject het voordeel van de twijfel geeft omdat, diegene daar belang bij heeft of juist een concurrent benadeelt. Tempel acht de kans dat dit gebeurt klein: ‘Je bent in een groepje, dus je hebt samen een corrigerend vermogen.’

Tefaf-voorzitter Nanne Dekking, die anderhalf jaar geleden aantrad, legt vanuit New York uit dat sommige handelaren hun plek houden in de commissies, als ‘niet-stemmend lid’. Dekking vindt de strenge keuring onderscheidend voor de Tefaf: ‘Mensen moeten kunnen vertrouwen op de informatie, er wordt niets achtergehouden, alles is transparant.’ Deze maatregel moet de schijn van belangenverstrengeling tegengaan. Aan de volgende editie van Tefaf Maastricht (maart 2019) doen 39 ‘nieuwe’ handelaren mee, maakte de beurs vorige maand bekend. 

Nieuwe richtlijn

Het voorkomen van belangenverstrengeling is een actueel onderwerp voor de Nederlandse cultuursector. Maandag verscheen een nieuwe Governance Code Cultuur, een richtlijn die culturele instellingen helpt bij gedegen toezicht, ­bestuur en integriteit. De code bestaat sinds 2014 en is geüpdatet, omdat volgens samensteller Stichting Cultuur+Ondernemen, ‘culturele instellingen steeds vaker gemengd worden gefinancierd’, namelijk met publiek en privaat geld. 

Meer lezen over Tefaf?

Vorig jaar moest de keuringscommissie van Tefaf beoordelen of een schilderij op de beurs mocht hangen als een Saenredam.

Het oordeel van de commissie vond handelaar Sander Bijl ‘lachwekkend’, maar het titelbordje moest wel aangepast.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden