Kunst om te ervaren en een dor veldje onkruid

Kunst moet weer ‘beleefd’ worden op de kunstmanifestatie Documenta in Kassel, nu dus met rondleiders...

Kassel ‘De laatste dagen vraag ik mij steeds vaker af: wat doe ik hier eigenlijk?’ Artistiek leider Roger M. Buergel opende afgelopen woensdag de Documenta 12 in Kassel voor de verzamelde wereldpers met een typerend grapje. Al maanden zei hij kunst weliswaar heel belangrijk te vinden, maar ook nog weleens aan iets anders te denken. Lekker eten bijvoorbeeld, of zijn kinderen.

In een oranjerood kasjmieren truitje zat hij er ontspannen bij en liet hij eerst een aantal kunstenaars het woord doen.

Vandaag gaat de twaalfde editie van de Documenta open voor publiek, dat (voor een groot deel uit Nederland) de komende honderd dagen het slaapstadje Kassel zal overspoelen. De vijfjaarlijkse en belangrijke manifestatie voor hedendaagse kunst verwerkte met opvallende souplesse 2.700 journalisten en nog minstens zo veel vakmensen tijdens de voorbezichtiging.

De kunstenaar en tentoonstellingsmaker Roger M. Buergel, die bekend staat als een dandy en een estheet, heeft deze Documenta de afgelopen drie jaar voorbereid samen met zijn curator Ruth Noack – tevens zijn vrouw. Het stel uit Wenen had tot die tijd slechts een paar tentoonstellingen gemaakt.

Buergel en Noack zeggen ‘de esthetische ervaring’ terug te willen brengen: de nadruk ligt op het zien en beleven. Om kijkers daarin te trainen is een uitgebreid en onorthodox educatieprogramma opgezet.

Zo kun je je laten rondleiden door een scholier, of gaan de rondleiders om de paar honderd meter met hun groep zitten om de kunst te bediscussiëren.

Opvallend is de enorme hoeveelheid ruimte. Behalve de vaste locaties Fridericianum en de Documenta-Halle is het museum de Neue Galerie weer in gebruik genomen als locatie en is een omstreden glaspaviljoen van tienduizend vierkante meter in het stadspark gebouwd. Bovendien is het historische slot Willemshöhe toegevoegd, waar de Documenta-kunst nu hangt, omringd door Cranach, Rembrandt en Rubens.

De toevoeging van oudere kunst is de tweede verrassing van deze Documenta; het oudste kunstwerk, een serie aquarellen, komt uit de 14de eeuw. De jaren zeventig en tachtig zijn ook ruim vertegenwoordigd. Buergel en Noack willen onder de vlag ‘Migration of Form’ laten zien dat bepaalde vormen, patronen en thema’s door de tijd heen en op verschillende plaatsen opduiken en steeds een andere betekenis krijgen.

Een paar opvallende werken moeten de vlaggeschepen van deze editie worden. Zo laat de Chinese kunstenaar Ai Weiwei 1001 Chinezen overkomen. De meesten reizen voor het eerst naar het buitenland. In plukjes zwerven ze nu door de stad, druk fotograferend – hun foto’s worden ook weer als kunst getoond.

Mislukkingen zijn er ook. Het papaverveld dat voor het Frideridcianum had moeten bloeien is een verpieterd veldje onkruid. En de sterrenkok Ferran Adria, die al heel lang als deelnemend kunstenaar was aangekondigd, komt toch niet naar Kassel. Er is een Documenta-tafeltje gereserveerd in zijn restaurant Elbulli nabij Barce- lona, ‘de laatste Documenta-locatie’ probeerde Ruth Noack ervan te maken – maar die mededeling werd op de persconferentie met hoongelach onthaald.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden