Kunst als extraatje in de polders

Misschien wel het belangrijkste van het handzame boekwerkje De Collectie Flevoland: er zit een landkaart bij. Van de polders in het IJsselmeer, met een stippellijntje dat loopt van Emmeloord via Nagele, Dronten, Biddinghuizen, Zeewolde naar Almere, en weer terug via Lelystad tot Emmeloord....

Een bijzonder collectie. Want ja, die polders zijn een tikkeltje saai, vlak, bedacht en nieuw. Maar er is wel op tijd – in de jaren zeventig – aan gedacht om tussen de bakstenen nieuwbouw, de eindeloze hectaren wuivend graan, de windmolens en de kaarsrechte verbindingswegen richting einder ook ruimte voor de kunst te reserveren.

Hoewel, uit de publicatie van Museum De Paviljoens in Almere, die de collectie beheert en nu ook heeft geïnventariseerd, blijkt dat die kunst eerder een toegevoegde waarde was dan onderdeel van het originele plan.

In eerste instantie werden de polders aangelegd om het vasteland te beschermen, de economie op te stuwen (meer landbouwgrond), inwoners uit de Randstad te herbergen en nieuwe recreatie te stimuleren.

Dat er ook kunst kwam was te danken aan de grote aandacht in Nederland voor Land Art, dankzij de tentoonstelling Op losse schroeven (1969) en Sonsbeek buiten de perken (1971).

Die laatste expositie leverde een werk op dat als het startpunt van het kunstproject in de Flevopolder en Noordoostpolder kan worden gezien: het Observatorium van de Amerikaanse kunstenaar Robert Morris. Het Observatorium stond aanvankelijk in Velsen, maar werd daar afgebroken. Zes jaar later, in 1977, werd het aan de rand van Almere weer opgebouwd.

Enkele overheidsdiensten en landschapsarchitecten hebben er uiteindelijk voor gezorgd dat de Noordoostpolder en de Flevopolder nu een unieke verzameling kunstwerken in de buitenlucht kennen.

Van de bomenkathedraal van Marinus Boezem, opgetrokken uit Italiaanse populieren, tot de vijf betonnen olifanten van Tom Claassen, die staan te grazen op het kruispunt tussen de A6 en A27. Van de roestige staalplaten van Richard Serra, die de hoogte aangeven van het water buiten de polders, tot de Zuil van Lely in Lelystad, waarmee Hans van Houwelingen een eerbetoon heeft gegeven aan Ir. Lely, de grondlegger van de Afsluitdijk en polderaanleg in het IJsselmeer.

Met het kaartje in de hand zijn ze nu allemaal eenvoudig te vinden. En voor tekst en uitleg is ieder kunstwerk van een uitgebreide beschrijving voorzien.Rutger Pontzen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden