Kunst-alleseter maakt ‘avantgarde YouTube’

Op internet floreren de websites over kunst, muziek en literatuur. Volkskrant-recensenten belichten een favoriet. Deze week: www.ubu.com..

Wat is dit?

‘YouTube for the avantgarde’ noemt de oprichter deze enorme verzameling (voornamelijk) historisch geluid, tekst en beeld die je normaal gesproken alleen in musea en antiquariaten vindt.

Kenneth Goldsmith, een Amerikaanse dichter/ kunstenaar, begon in 1996 met het scannen van de pagina’s van zijn verzameling poesie concrète- boeken, en zette alles online. Hij gaf het de naam Ubu, naar het beroemde personage Père Ubu van de door hem bewonderde Alfred Jarry.

Al snel breidde het archief zich uit: bijzondere etnografische muziekopnames, films en video’s van kunstenaars, geluidsprojecten, een archief van found poetry, complete kunstprojecten en boeken. Goldsmith (inmiddels aangevuld met een gelijkgestemde redactie) is een allesvreter met zendingsdrang: alles wat hij bijzonder vindt, wil hij met de hele wereld delen.

Dat klinkt als een vergaarbak.

Maar dat is het niet! De sectie ‘Film & Video’ bijvoorbeeld is van grote waarde voor iedereen die iets van experimentele film of kunstenaarsfilm wil weten en niet de hele wereld over kan vliegen. In meer dan 150 onderdelen vind je er bijvoorbeeld bekende video’s van Vito Acconci en Bruce Naumann, vroeg werk van Pippilotti Rist, abstracte films van onder anderen Hy Hirsch en Stan Brakhage.

Maar ook een vergeten van Salvador Dalí, een samenwerking tussen componist Edgar Varese en architect Le Corbusier voor Philips, beeldhouwer Jean Dubuffet die muziek maakt, Alexander Calder die een voorstelling geeft met zijn ‘Circus’ sculptuur in zijn atelier...

‘Niet iets wat een meisje uit Texas zomaar ergens kan zien’, juicht een bezoekster van ubu.

Maar er is nog meer?

Een ander bijzonder item op ubu: alle tien nummers van het legendarische Aspen magazine (1965-1971), een thematisch kunstblad dat uitkwam als een doos met platen, foto’s en zelfs een keer een filmrol. Een gelukkige eigenaar van alle tien de nummers heeft de beelden, teksten en geluidsfragmenten als files aan ubu gegeven. Wat op een veiling een vermogen zou kosten is hier allemaal gratis en streaming te zien en te horen.

Verder kent ubu een sectie historische geschriften (zoals kunstenaarsmanifesten en interviews), worden er complete kunstdocumentaires op gezet en is het poëzie-gedeelte inmiddels een serieuze bron voor onderzoek.

Hoe komt ubu aan al dat materiaal?

Ze rippen het. Ze leggen boeken en partituren die niet meer verkrijgbaar zijn onder de scanner, ze filmen van televisiescherm, ze maken mp3-files van cassettes en platen. De beeldkwaliteit is niet altijd optimaal – soit.

Bijdragen komen inmiddels uit de hele wereld. Er worden geen rechten betaald, iedereen werkt er vrijwillig en het kost niets; er is bijgevolg geen irritante reclame op deze site. Pas als kunstenaars of erfgenamen protesteren wordt iets verwijderd. Zo wil de weduwe van Oskar Fischinger niet dat de films van haar man zomaar verkrijgbaar zijn. Zij staat nu in de Hall of Shame: ‘Shame on her!’

Alleen maar serieuze kunst op ubu?

Nee. Er is een hilarisch ‘Outsiders’ onderdeel met op straat gevonden poëzie. En ook luchtig is het 365-days project, waar onder redactie van ene Otis Fodder iedere dag een audiofragment op wordt gezet. Wat te denken van een aanstekelijke cursus Hawaïaans? Startrek-bloopers? De zangeres Virginia Belmont die vogels nadoet? Het kortstondige poëzietijdschrift Echo dat je opengeslagen op de pick-up kon draaien?

En kijk, voor je het weet gloort de ochtend.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden