Kun je Nederland samenvatten in één minuut?

In de nieuwe commercial van de Postcode Loterij wordt Nederland samengevat in een minuut. Een geslaagde poging of is dit juist het een toonbeeld van kitsch?

Weblog GeenStijl was er in november snel bij om de reclame te fileren.

We zien een ogenschijnlijk willekeurige straat in Nederland. Rijtjeshuizen met rode dakpannen, auto's voor de deur. Een jongedame sjouwt haar dambord naar de overkant om haar bejaarde buurvrouw gezelschap te houden. En als de auto van de buurman niet wil starten, geven de langslopende vader en zoon even een duwtje. Onderwijl zingt een mannenstem: 'We hoeven niet allemaal vrienden te zijn, maar we kunnen niet zonder elkaar.'

Afzender: de Postcode Loterij. Alles aan het spotje oogt groots van opzet. Van de keuze voor de regisseur (Tim Oliehoek, ook bekend van de film Vet hard en de tv-serie De Zaak Menten) tot het liedje van hitcomponist Tjeerd Oosterhuis, gezongen door JW Roy, zanger van onder meer Treur niet. Ook is het de eerste commercial van de loterij die in de bioscoop wordt uitgezonden.

Tekst gaat verder onder de video.

Mijnenveld

Het filmpje doet denken aan de '15 miljoen mensen'-reclame van de Postbank uit 1997. Is het een poging van de Postcode Loterij om Nederland anno 2016 te vatten in ruim een minuut? Het is tegenwoordig door het gepolariseerde debat over de nationale identiteit en diversiteit een mijnenveld om iets allesomvattends te beweren over Nederland. Neem de ophef over de NPO-kerstpromo vorig jaar, waarin uitsluitend witte Nederlanders waren te zien.

De valkuilen zijn legio: te veel of te weinig diversiteit leidt tot verontwaardiging. Een zwarte man als seksueel object is stereotypering. Te veel zoetsappigheid zou niet realistisch zijn. En als alle niet-witte acteurs altruïstische rolletjes krijgen toebedeeld is dat politiek correct. Welke overwegingen speelden mee bij het maken van deze ambitieuze reclame? 'We wilden geen beeld van heel Nederland weergeven', zegt Selma Hetharia, hoofd communicatie van de Postcode Loterij. 'Het ging ons om het alledaagse leven in één straat in Nederland.' De kijker moet het ouderwets knusse buurtgevoel meekrijgen. Winnen doe je sámen bij de Postcode Loterij mits je een lot hebt natuurlijk. Tijdens een brainstormsessie in januari, bij het creatieve bureau Jonge honden, ontstond het idee. Elke zin van het liedje moest aansluiten op de beelden. 'Met zo veel verschillen, toch zo veel gemeen', zingt JW Roy, terwijl twee vrouwen elkaar ontmoeten en dezelfde soort hond blijken te hebben, een Poolse schapendoes.

Ondanks de knusheid en alle goede bedoelingen moest het geheel wel realistisch en eerlijk blijven. Vandaar dat het lied ook gaat over verschillen, 'mensen aan wie je je stoort' en 'mensen van wie niemand wat hoort'. De stem van JW Roy is daar ook specifiek op uitgekozen, zegt Hetharia. 'Hij klinkt rauw, ongepolijst. En we vonden het ook fijn dat niet iedereen meteen zijn stem herkent.'

Te veel zoetsappigheid zou niet realistisch zijn.

'Policor wensdenken'

De gedroomde wijk werd gevonden in IJmuiden, rond de kruising van de Napierstraat en de Alexander Bellstraat. Waarom daar? 'We hadden vier criteria', zegt Hetharia. 'Het moest een wijk zijn waar de huizen dicht op elkaar staan. En toch ruim genoeg om te filmen. De huiskamers die op het storyboard waren bedacht moesten daadwerkelijk in de straat te vinden zijn. En de bewoners moesten ook twee volle dagen hun huizen beschikbaar willen stellen. Degenen bij wie is gefilmd, kregen een vergoeding.' Over de casting is ook goed nagedacht. Hetharia: 'Het moest divers zijn, van alles wat. Van baby's tot bejaarden, homo's en hetero's en allerlei afkomsten. In de reclame zit een Indische vrouw, een Marokkaans meisje en een Surinaamse jongen. Voor ons is dat logisch. Als we langs de huizen gaan, komen we ook mensen van alle soorten en maten tegen.'

Weblog GeenStijl was er in november snel bij om de reclame te fileren. De reaguurders kregen de opdracht: schiet maar raak. 'De Empathische Samenleving The Movie. Een Fantasy film gebaseerd op het boek van Jesse Klaver', vond een lezer. 'Policor wensdenken, meer niet', oordeelde een ander. 'En toch bestaat het', schreef een ander. 'Ik woon werkelijk in zo'n straat.'

De gedroomde wijk werd gevonden in IJmuiden, rond de kruising van de Napierstraat en de Alexander Bellstraat.

Er zijn mensen met wie je het leven wilt delen
Mensen aan wie je je stoort
Mensen met wie je het jaar uit wilt proosten
En mensen waar niemand van hoort
We hoeven niet allemaal vrienden te zijn
Maar we kunnen niet zonder elkaar

(Uit: Hier zijn we samen van JW Roy)

Wat doe je met al dat geld?

De Postcode Loterij heeft onderzoek gedaan onder 1.859 prijswinnaars van 10 duizend euro of meer, onder wie 61 miljonairs. Aannemers in de buurt profiteren flink en makelaars minder, zo blijkt: na een prijs verhuist slechts 4 procent van de winnaars. Na een flinke verbouwing blijven de geluksvogels wel het huis zelf poetsen, 9 op de 10 neemt geen schoonmaker in dienst.

De populairste aanschaf onder de miljonairs is een auto, liefst een Volvo. Winnaars die minder dan een miljoen wonnen, kopen liever een tweedehands Renault. Bijna de helft van de miljonairs geeft graag iets weg aan vrienden of familie (46 procent), 23 procent neemt hen mee op vakantie. Datzelfde aantal trakteert graag op een etentje of drankje.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden