Kuijper blijft trouw aan Rilkes origineel

Boekrecensie

Indringende poëzie van Rilke vertaald en herdicht.

Beeld -

Aan het eind van zijn leven woonde de dichter Rainer Maria Rilke (1875-1926) in een Zwitsers kasteeltje, in het Franstalige deel van het Rhônedal. In het jaar van zijn dood verscheen een bundel gedichten in het Frans, na het Duits zijn tweede taal, die nu door Jan Kuijper is vertaald, of beter gezegd herdicht: Boomgaarden - gevolgd door Walliser kwatrijnen.

Kuijper heeft zich een strak rijmschema opgelegd, waarmee hij trouw is aan het origineel. De inhoud moet wijken voor de vorm. Zo wordt een aansporing om zachtjes rimpels in een tafelkleed te vervagen (efface doucement les quelques rides/ qui fait la nappe sous ton pain): doe alsof er een rimpeling/ in het linnen gekomen is - dat wat klank betreft mooi aansluit op de voorgaande regels: Schrik niet, als plotseling/ de Engel kiest voor jouw dis.

Wie in Boomgaarden de meanderende woordenvloed van Rilke zoekt, komt bedrogen uit. Hier is een dichter van korte zinnen, met beelden die stapsgewijs ontstaan: het kennismakingsproces van een woordkunstenaar die in een nieuwe (taal)omgeving leert proeven, kijken en schrijven.

De dichter is op zijn hoede:

Misschien heb ik in jou durven schrijven,

geleende taal, om het ene veld

van het boerse woord dat mij aldoor kwelt

voor eigen vruchtgebruik in te lijven.

Wat Rilke en Kuijper in Boomgaarden samenbrengt, is het omgaan met woorden die uit een nieuwe omgeving voortkomen en deze mede vormgeven. Het leren beheersen van een taal en je er al dan niet door laten beheersen, is daarmee het eigenlijke, actuele onderwerp van dit opmerkelijke, indringende werk.

Fictie

Rainer Maria Rilke. Boomgaarden - gevolgd door Walliser kwatrijnen.
Uit het Duits herdicht door Jan Kuijper.
Athenaeum - Polak & Van Gennep; 118 pagina's; euro 17,50.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.