Kroketten-Katinka bleek niet te frituren

Deze rubriek belicht alledaagse fenomenen met een kunstblik. Vandaag: De verhaspeling van songteksten als toegepaste poëzie...

Tell me o koddig/ back to me o koddig. Zo schalde het rond de buurtbrommerwinkel Machtig Mooi op de hoek van de Haarlemse Pieter Kiesstraat, toen The Rolling Stones hun nummer Tell me hadden uitgebracht, en de jeugd nog maar aan het begin stond van haar bederf. Baardeloze knapen vergaapten zich aan buikschuivers en Puchs, en declameerden: ‘Aaah*, houd juh bek*, oké?’

Typisch Rolling Stones. Later pas werd duidelijk dat het nummer als volgt ging: I..., want you back*, again. Daarbij bleek ook het refrein een bazige wensformule te behelzen: ‘You gotta/ tell me you’re coming/ back to me.’ Maar het ‘I’ van Mick Jagger werd nog letterlijk genomen als Aaah. Stopwoorden als Bèbèh moesten hun ware, teleurstellende betekenis nog onthullen.

Baby.

Elk mensenleven kent een fase waarin gezongen muziek nog wordt waargenomen in een zuivere, namelijk volkomen mysterieuze gedaante. Zo waren de beste popnummers van de vroege jaren zestig voor menigeen niet meer of minder dan de hoogtepunten in een ritus van het ritme, gecelebreerd via geheimzinnige codes (‘Walking and talking’) en toverspreuken (‘High in the sky’). Sommigen hadden al een pickupje, met een naald die gemene krassen in een grammofoonplaatje kon maken. Tenminste, als de saffier geen zachte landing maakte in de begingroef van Obadiah Prince, oh bad a day.

Want zó luidde de eerste regel van het uptempo-Elvisnummer His latest flame. Deze onovertroffen hymne ging vermoedelijk over een prins van de gitaar of van de lichamelijke liefde, wat ongeveer hetzelfde was. Totdat de oerstomme beginzin zichzelf bij toeval op papier presenteerde: ‘A very old friend/came by today’. En dan was dát nog maar de flipside van Elvis’ Little Sister don’t you, een nummer dat zich via transistorradiootjes aanvankelijk bekend maakte als Blue Sister Toontje.

Zo zongen De Spelbrekers Kleine kroketten-Katinka. Songfestival 1962. Hoe sullig de melodie ook was, het nummer verwees wel naar meisjes en frietkramen (waar je vaak buikschuivers zag met panterzadels) – dus onmiskenbaar naar het schandaal van de voorechtelijke seksualiteit. Totdat het werkelijke, ontgoochelende thema duidelijk werd. ‘Kokette’ Katinka, wat dat ook mocht betekenen.

De Stones-spreuk ‘want you back’ bleek één lyceïst nog zo lang in zijn greep houden, dat hij ook de latere Stoneshit Painted black steevast verhaspelde tot ‘paint it back’. Ha, ha zei de kloon, lachten we, met Manfred Mann (‘said the clown’). Het werd een praktijk die zich nog lang voortzette – tot voorbij Anna Paulowna blanca van George Baker, wiens opgetogen ‘O la paloma blanca’ ook al verwees naar situaties high in de sky.

Verhaspeling als toegepaste poëzie: het verschijnsel heet mondegreen. Genoemd naar een versregel die de schrijfster Sylvia Wright anno 1954 waarnam: ‘They had slain the Earl of Moray and Lady Mondegreen’. Terwijl de zanger eigenlijk and laid him on the green bedoelde.

Het genootschap Onze Taal heeft Nederlandse mondegreens verzameld op een website. Van misleide Wim Sonneveldvrienden: ‘Waar ik als jochie vannacht bij grootmoeder kwam’ (in werkelijkheid: als jochie van acht) tot bozige Borsatofans: ‘Binnen, imbeciel!’ (binnen in mijn ziel).

Deze kunst kent ook haar Rouvoetsector. ‘De markt op zondag zal verdwijnen’ (Gezang 26: de Nacht der Zonde zal verdwijnen). Zie ook de Sinterklaasafdeling: ‘Hoe huppelt zijn paardje, het dekt op en neer.’

Hoe dit zij – vandaag span ik, om met Liesbeth List en Ramses Shaffy te spreken, mijn been omhoog (Pastorale: ‘vandaag span ik mijn regenboog’). En ik geef, met hulde aan het damestrio K3 en hun ‘stiekeme zoen’, een stinkende zoen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.