Kritische en geestige blik op fotografen

Al een kwart eeuw schrijft Vicky Goldberg over fotografie. In een bloemlezing van haar artikelen blijkt hoe ze sappige en grappige biografische details over fotografen weet te verbinden aan een kritische know how.Door Merel Bem..

Een kunstcriticus die kunst koopt, en daar nog mee te koop loopt ook.De meesten zullen het niet snel doen, uit angst te worden beschuldigd vanhet beïnvloeden van de markt en te worden aangevallen op hun - hopelijk - zorgvuldig opgebouwde objectieve reputatie. Vicki Goldberg, eengerenommeerde fotografiecriticus uit New York, is daar niet zo bang voor.Of misschien wil ze de eventuele kritiek op haar onafhankelijkheid voorzijn, door meteen maar alle kaarten op tafel te leggen.

Aan haar recensie over fotograaf Martin Parr, gepubliceerd in hettijdschrift American Photo in 2003, voegde ze unverfroren een N.B. toe.Hierin 'bekent' ze de lezer, zoals ze zelf schrijft, 'uit ethischeoverwegingen' dat ze in 1999 twee foto's van Parr heeft gekocht. Vervolgensvermeldt ze de prijs die ze voor elk van die foto's betaalde, en dan: 'mijngeniepige geheimpje is dat ik dit stuk schrijf in de hoop dat hun waardezal verdubbelen en ik met pensioen kan.'

Ha, die durft!

Maar lees een stukje verder en dan blijkt dat Goldbergs 'geheimpje' eengeintje is. Beide Parrs kostten haar destijds niet meer dan tachtig dollar,omdat het veredelde kleurenkopieën zijn. 'helaas', voegt ze er met eenknipoog aan toe, 'ik heb ze laten lamineren, dus daar gaat weer eeninvestering.' En dan blijkt eens te meer hoezeer dit soort persoonlijkeontboezemingen - want in Light Matters: Writings on Photography, eenbloemlezing van Goldbergs werk die onlangs verscheen, staan er nogal wat - een functie hebben. Hoewel het best zou kunnen dat naar aanleiding vanhaar artikel de marktwaarde van haar kopietjes toch nog omhoog zal gaan.

Goldberg schrijft al een kwarteeuw over fotografie. Haar stukkenverschenen in toonaangevende bladen als de New York Times, Vanity Fair,American Photographer, en diverse catalogi en monografieën overfotografen. In 1986 publiceerde ze een biografie over MargaretBourke-White, een van de beroemdste fotojournalisten van de 20ste eeuw.

Vicki Goldberg houdt van biografieën, dat merk je voornamelijk aan haarstukken voor Vanity Fair. Het eerste deel van Light Matters bestaat uitachttien essays, en af en toe een kritiek, over evenzoveel fotografen, vanAnsel Adams tot Daido Moriyama, van Brassaï tot Herb Ritts. Het zijnheerlijke stukken om te lezen, het zijn documentaires waarin tallozesecundaire personen worden opgevoerd met grappige en sappige citaten overde fotograaf in kwestie, en waarin Goldberg niet zelden en vaak tussenhaakjes lekker ironisch loopt te doen.

Waar een ander het persoonlijke leven van Richard Avedon zou besprekenin twee of drie alinea's, daar wijdt Goldberg er een gedetailleerde elfachter elkaar aan de jeugd en het roerige liefdesleven van de fotograaf.Wanneer ze schrijft dat Diane Arbus op 48-jarige leeftijd zelfmoordpleegde, waardoor ze in een klap een legende werd, schrijft Goldberg:'(Zelfmoord is, in Amerika tenminste, een slimme carrièrezet.)'

En net wanneer je je als lezer na een paar van dit soort lange stukkenafvraagt wat Goldberg nou eigenlijk zélf vindt van het werk van dezefotografen (misschien is alleen het feit dat zij ze bespreekt al bewijsgenoeg voor hun 'grootsheid'), komt er vaak een korte en bondige recensielangs (meestal uit de NYT), waarin Goldberg al haar kritische know howtevoorschijn haalt. Die komt vooral naar voren in het laatste gedeelte vanhet boek, waar thematische essays staan over onderwerpen als reclame-,naakt- en documentaire-fotografie, helder in verband gebracht metsociaal-maatschappelijke ontwikkelingen en politieke gebeurtenissen.

De toevoeging van het woordje 'ik', normaalgesproken een precaireonderneming in kritieken omdat het zelfingenomen kan overkomen, roept inGoldbergs geval geen enkele irritatie op.

Dat komt omdat ze haar eigen aanwezigheid in haar stukken op het eerstegezicht met evenveel (zelf)spot en humor benadert als de fotografen enfoto's die ze beschrijft. Op het tweede gezicht pas blijkt hoegepassioneerd ze eigenlijk is, en hoeveel ze weet over de geschiedenis vande fotografie. Haar eigen belevenissen worden nooit uit interessantdoenerijopgenomen, maar omdat ze iets toevoegen aan wat Goldberg wil beweren.

In haar artikelen verwijst ze graag en vaak naar de marktwerking van defotografie, en naar hoe foto's tijdens haar loopbaan zijn verworden totcommerciële goederen. Zo ook in haar bespreking van het werk van MartinParr. Haar 'bekentenis' is niet zomaar een geintje, ze is wel degelijkbetekenisvol binnen het bewonderenswaardige oeuvre van Vicki Goldberg.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden