'Kritiek op publieke omroep is politieke hobby'

Bijna 30 jaar werkte Ton Verlind in diverse functies voor de KRO, maar hij spaart de omroep niet. ‘KRO en NCRV is veel van hetzelfde.’ En over het plan voor een alternatieve publieke omroep: ‘Dit is een initiatief van randstedelijke hobbyisten.’..

Hoe brengt de voormalige mediadirecteur van de KRO zijn dagen tegenwoordig door?

‘De kennis die ik heb opgedaan bij de KRO gebruik ik om organisaties met een ideaal te positioneren. Ik stel mijn kennis vooral beschikbaar aan organisaties met een maatschappelijke missie. Je zult mij niet gauw bij puur commerciële clubs tegenkomen. En ik doe wat mediadingen.’

Uw vertrek bij de KRO ging met enig rumoer gepaard omdat u 647 duizend euro zou hebben gekregen.

‘Ik had wettelijk recht op dat geld, op grond van het aantal dienstjaren bij de KRO. Bij kranten is bijvoorbeeld dezelfde regeling van toepassing. Verlind krijgt waar hij recht op heeft, schreef De Pers.’

Was dat cynisme?

‘Ze hadden het precies uitgerekend. Uiteindelijk ben ik nog een jaar in dienst gebleven en werd het bedrag 380 duizend euro. Dat was redelijk.

‘Ik doe in mijn huidige werk niet mee aan de belachelijke consultancy-norm. Ik houd me aan de Balkenendenorm of ik conformeer me aan wat binnen een organisatie gebruikelijk is. Ik vond het prima dat destijds een discussie werd gevoerd, maar het is pijnlijk om tijdens de vakantie op de voorpagina van De Telegraaf te lezen dat Verlind met 650 duizend euro de deur uitgaat. Dat is een behoorlijke schending van de privacy. Gelukkig heeft het mijn levensvreugde niet bedorven.’

Ik neem aan dat u kennis hebt genomen van het plan van onder anderen Nico Haasbroek en Ad ’s-Gravesande voor een alternatieve publieke omroep, kleiner en goedkoper en gericht op kunst en cultuur en nieuws.

‘Ik heb het goed bestudeerd.’

Ze hebben u niet gevraagd?

‘Nee, want Ad ’s-Gravesande kent mij, die weet hoe ik tegen de samenleving aankijk en kent mijn gehechtheid aan representativiteit. De samenleving bestaat uit stromingen en dat moet worden weerspiegeld in de media; in de publieke omroep. Mijn opvattingen staan haaks op de hunne. Dit is een initiatief van randstedelijke hobbyisten die alleen maar met zichzelf bezig zijn.’

Het past wel in de tijd. De publieke omroep ligt onder vuur.

‘Er is iets merkwaardigs aan de hand. De publieke omroep heeft zich de afgelopen jaren sterk verbeterd, qua resultaten, en heeft een behoorlijk draagvlak in de samenleving. De discussie wordt alleen in de politiek gevoerd. En in de journalistiek.

‘Dat bedoel ik niet persoonlijk en onaardig. Belangen lopen door elkaar. Kranten zitten zelf in een existentieel gevecht. De advertentie-inkomsten lopen terug en er wordt met jaloezie gekeken naar de 200 miljoen inkomsten van de STER. Kranten denken dat geld voor hen is, als de publieke omroep zou verdwijnen. Om die reden is de discussie niet altijd zuiver.’

En de politiek?

‘De politiek is gewoon de weg kwijt. De samenleving vraagt om stevige hervormingen; om een nieuwe visie hoe de samenleving moet worden ingericht. Maar de politiek slaagt er niet in om die visie te formuleren en voert het gevecht elke keer op heel traditionele terreinen, zoals de publieke omroep. Maar een visie op het mediabeleid ligt er niet onder.

‘Kritiek op de publieke omroep is een politieke hobby. De druk vanuit de politiek is zo sterk dat je je kunt afvragen of de publieke omroep nog wel onafhankelijk is.’

Politici melden zich op het Mediapark en kijken mee over de schouders van de programmamakers?

‘Als in de Tweede Kamer discussies worden gevoerd of Lingo moet blijven bestaan, vind ik dat de bemoeienis wel erg ver gaat. Er zijn naar mijn smaak veel te veel informele contacten tussen Hilversum en Den Haag.’

De omroepen gaan zich na de zomer met nieuws- en opiniërende programma’s weer meer profileren. Is dat een stapje in de goede richting?

‘Het is de lakmoesproef. De omroepen claimen dat ze delen van de samenleving vertegenwoordigen en beweren dat ze dat niet goed genoeg hebben kunnen doen omdat ze er niet voldoende gelegenheid voor kregen. Nu heeft de de publieke omroep de rode loper voor ze uitgelegd. Dus ze gaan met de billen bloot.

‘Een programma als Brandpunt keert terug. Daarmee wek je bepaalde verwachtingen. Als alle omroepen toch weer op elkaar gaan lijken en allemaal hetzelfde gaan doen, mislukt de operatie. En dan komt de publieke omroep op grote achterstand te staan Ik hoop dat de omroepbazen zich realiseren dat er een grote verantwoordelijkheid op hun schouders rust. Dit móét lukken.’

De naderende fusiegolf, ingezet door Henk Hagoort, de voorzitter van de publieke omroep, zal er niet door worden voorkomen.

‘Die is ook onvermijdelijk. Je kunt niet met 24 partijen een goede publieke omroep op de been houden. Vijftien, tien omroepen zou beter zijn. Ik zou het drie, vier jaar geleden niet zo snel hebben geroepen, maar sommige partijen zijn ondervertegenwoordigd. En andere zijn oververtegenwoordigd.’

Welke partijen?

‘KRO en NCRV is veel van hetzelfde, op het ogenblik. Die clubs zijn naar elkaar toegegroeid. En het profiel van de AVRO is niet heel helder. Voor een deel schuift het naar de TROS, hoewel ze dat zelf niet zullen vinden, en voor een deel naar de NPS. Ook de AVRO zou een originele positie in moeten nemen. Alleen dan is je zelfstandigheid gewaarborgd. Omroep MAX heeft al aangegeven met de TROS samen te willen gaan. Dat is blijkbaar een heel mooie combinatie.’

Daar kan WNL dan ook mooi bij.

‘Ja. En waarom kan PowNed niet samen met BNN? Als je een mediaformateur aanstelt, kom je een heel eind. VPRO en VARA zijn van oudsher partners. Waarom zou dat nu niet meer kunnen?

‘Een belangrijke partij ontbreekt nog, de moslims. Ton F. van Dijk heeft veel kritiek gekregen op zijn initiatief voor een moslimomroep, maar zo’n grote groep Nederlanders kun je niet negeren. In een systeem dat is gebaseerd op representativiteit, moet je een uitvinding doen om ook die groep erbij te betrekken.’

Op Nederland 1 krijgen Jan Smit en Frans Bauer de kans om programma’s te presenteren. Dan wordt het wel heel makkelijk schieten op de publieke omroep.

‘Ook amusement hoort bij de publieke omroep. Het is de allerlichtste vorm van cultuur. Een publieke omroep die zegt met kunst en cultuur bezig te willen zijn, maar de volkse cultuur uitsluit, is niet serieus te nemen.

‘In die zin neem ik André Rieu, Frans Bauer en Paul de Leeuw serieus. Maar er zijn op de Nederlandse televisie wel héél veel programma’s in dit genre. Een show van André Rieu lijkt meer op een marketingcampagne. Het gaat meer om de firma Rieu dan dat het een principiële keuze is om er aandacht aan te besteden.

‘Als je je geloofwaardigheid wilt houden, mag daar wel eens het mes in. Paul de Leeuw hoort bij de Nederlandse cultuur, maar met voortdurend Jantje Smit, voortdurend Frans Bauer en voortdurend André Rieu lijkt de publieke omroep soms op een etalage van die merken.’

Was het handig van KRO-directeur Becking om in een brief naar alle leden te adviseren niet op de PVV en GroenLinks te stemmen, omdat die partijen het meest willen bezuinigen op de publieke omroep?

‘Ik miste er iets in.’

Wat dan?

‘Volgens mij had in dat rijtje ook de VVD moeten staan. Die partij wil ook fors bezuinigen.’

Becking is lid van de VVD.

‘Ja, dat had hij moeten bedenken. Want hoe zit het dan met je onafhankelijkheid? Die discussie had voorkomen moeten worden. Je mag je leden er best op wijzen dat politieke partijen aan het fundament van je organisatie willen zagen, maar het advies had iets vollediger moeten zijn, om het vriendelijk te zeggen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden