Krantenadviseur: De nood is hoog

Wat ziet Piet Bakker, die uit hoofde van zijn functies betaalde en onbetaalde kranten en hun uitgevers dagelijks op de voet volgt? ‘Paniek en wanhoop.’

De vaststelling gaat niet gepaard met leedvermaak. Piet Bakker (56) houdt van kranten. ‘Ik lees de Volkskrant al 45 jaar.’ Hij is lector crossmedia aan de Hogeschool Utrecht en hoofddocent communicatiewetenschap aan de Universiteit van Amsterdam.

Bakker bevindt zich in het hart van de sector: kranten vragen hem vaak om raad, overal ter wereld bezoekt hij redacties en hij is adviseur van de centrale ondernemingsraad van PCM.

Gaan we het overleven?

‘Alle kranten hebben structurele problemen. Daling van de oplage, minder lezers. Het aantal online-gebruikers neemt toe, maar die betalen niet zoveel.

‘In bijna alle Europese landen en in Amerika dalen de oplagen sinds 1995, met 1 à 2 procent per jaar. Maar dat versnelt. Sommige titels zakken met 3, 4 procent per jaar; The Sun bijvoorbeeld en Bild. Die krant verkoopt een miljoen kranten minder dan tien jaar geleden. De oplage was vier miljoen en is nu drie miljoen. Gigantisch.’

‘Daarnaast spelen incidentele problemen spelen een rol. De drie grote Nederlandse krantenuitgevers kunnen zich allemaal melden bij TROS Opgelicht. PCM werd door Apax binnen drie jaar met een enorme schuld opgezadeld.

‘Wegener heeft identieke problemen, met Mecom. Voor 80 procent is Wegener in handen gekomen van een vergelijkbare sprinkhaan als Apax. En De Telegraaf is ook gepiepeld, door private-equityfondsen. Met deze drie uitgevers zou de TROS een hele mooie uitzending kunnen maken.’

En daar kwam de recessie overheen.

‘En dat konden ze net niet hebben. De eerste twee problemen hadden met enig kunst- en vliegwerk het hoofd geboden kunnen worden. Maar al in 2008 daalden de advertentie-inkomsten met een paar procent. Dat viel mee, want de grote contracten liepen nog door. Maar de prognosen voor 2009 en 2010 zijn slecht.’

Waar leidt het toe?

‘Tot permanent geldgebrek.’

En dan komt er plotseling een Belgische man op het toneel, Christian Van Thillo, die geld heeft en zegt dat hij dolgraag kranten wil uitgeven.

‘In het rijtje mogelijke partners van PCM is hij een van de weinigen met een uitgeversachtergrond. Het had veel beroerder kunnen aflopen. Van Thillo is een serieuze man. En geen zachte heelmeester. Dat zullen de PCM-kranten gaan merken. Maar dat had toch moeten gebeuren.’

In een tijd dat de kranten onder grote druk staan en de toekomst onzeker is, investeert hij 100 miljoen. Opmerkelijk, toch?

‘Nee. Dat hoor je vaak, maar ik ben het er niet mee eens. De PCM-kranten verkopen samen per dag een miljoen kranten. Dat betekent dat een miljoen mensen elke dag een euro uit hun achterzak halen om een krant te kopen. Qua omzet is dat natuurlijk zeer behoorlijk. Zelfs als je rekening houdt met een daling van 2 of 3 procent per jaar, is er nog steeds een heel fatsoenlijk businessmodel op te bouwen.’

‘Het grote probleem van de krantenbedrijven is dat ze 40 jaar lang groei hebben meegemaakt. Elke keer werd een groter huis gekocht. Weer een nieuwe keuken, nog meer alimentatie, weer een nieuwe auto. Daar raak je aan gewend. En als je dan plotseling gedwongen wordt om naar de voedselbank te gaan, met de familie Froger, sta je raar te kijken.’

De betaalde kranten leven op te grote voet?

‘PCM, maar ook De Telegraaf, zijn olietankers. Het is verschrikkelijk moeilijk de koers zelfs maar een paar graden te veranderen. Dat merk je al als je binnenkomt bij PCM. De entree is groots en indrukwekkend.

‘Dat is bedacht in een tijd – zeven, acht jaar geleden – toen het allemaal nog geweldig ging. Zelfs toen de daling al was ingezet, was het optimisme groot. ‘Dat lossen we wel op.’ We gaan radio beginnen, televisie, we gaan boeken uitgeven, we storten ons op multimedia, het komt goed.

‘In de jaren tachtig, negentig waren uitgevers zo rijk dat ze van gekkigheid niet wisten wat ze moesten doen. Alles kon, ook op redacties. Die moeten nog steeds wennen aan de nieuwe situatie. De tijd dat per 100 gezinnen in Nederland 100 kranten werden verspreid, komt niet meer terug. Nu zijn het er 60, inclusief doorgifte. Dagelijks leest 70 procent van de Nederlanders een krant.’

Wat moeten de kranten doen?

‘Goed nadenken over een ander businessmodel. Hoe ga je de krant in de toekomst maken? Met hoeveel journalisten? Heb je nog steeds zo’n slagschip nodig om een goede krant te maken? In deze tijd zou in de sector alles bespreekbaar moeten zijn. Ook bijvoorbeeld de journalistensalarissen.

‘Dat zijn allemaal hele vervelende dingen. Je krijgt er echt de handen niet voor op elkaar, dat begrijp ik ook wel. Maar wat als er niet meer wordt verdiend? Er moet behoorlijk hard worden ingegrepen.’

De redactie van de Volkskrant, met op de voorgrond hoofdredacteur Pieter Broertjes. (ANP) Beeld null
De redactie van de Volkskrant, met op de voorgrond hoofdredacteur Pieter Broertjes. (ANP)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden