Koude rillingen van het mooiste tienerboek

'Bij elke volgende duik krijgen ze meer hoop. Zou Jochem dan toch nog leven? David knijpt in Nienkes hand. Het mag niet, het mag niet meer misgaan....

Van onze verslaggeefster

AMSTERDAM

'Het verstijfde lichaam' - Anke (14) krijgt er nog steeds koude rillingen van. Ze heeft gehuild bij het lezen van het boek Spijt!. Anke en vier medescholieren van het Corderius Lyceum in Amersfoort reikten maandag namens 3500 leeftijdgenoten de Jonge Jury-trofee uit aan Carry Slee, de schrijfster van Spijt!.

De jongeren, twaalf tot zestien jaar oud, brachten hun stem uit over de leukste jeugdboeken die in 1995 en 1996 zijn verschenen. De andere genomineerden waren De Amulet van Simone van der Vlugt, Kortsluiting van Lieneke Dijkzeul, Maanmeisje van Kjersti Scheen en Saartje Tadema van Thea Beckman. De Jonge Jury werd dit jaar voor het eerst toegekend; de prijs is de oudere zus van De Nederlandse Kinderjury. Ook die kinderjury bekroonde Spijt! vorig jaar.

Het boek gaat over pesten in de tweede klas van de middelbare school. Dikke Jochem is het mikpunt van fors getreiter. Zo wordt hij op een klassenfeest gedwongen om likeur te drinken zodat hij uiteindelijk moet overgeven. 'Het varkentje moet rollen', zegt Sanne. 'Het wil in zijn eigen kotsie-kotsie rollebollen.' Jochem lijkt zich er niets van aan te trekken. Maar hoe diep het hem raakt, blijkt als hij zelfmoord pleegt. Dan komt de klas tot bezinning en heeft iedereen spijt.

Het bekroonde boek behoort niet tot de lievelingen van de professionele jury's, die doorgaans meer literair geschreven kinder- en jeugdwerken uitkiezen voor respectievelijk de Gouden Griffel en de Gouden Zoen. Voor deze jongerenjury hadden volwassenen een voorselectie gemaakt waaruit de kinderen mochten kiezen. Leraren Nederlands bespraken met hun klas de inhoud van de 31 geselecteerde boeken. Spijt! zat daar niet bij. Toch kozen veruit de meeste kinderen voor dit boek.

'Daarom ben ik extra trots', zegt auteur Slee. Er waren zelfs scholen waar het volgens haar niet was toegestaan om andere dan de geselecteerde boeken te kiezen. 'Ik ben een echte publieksschrijfster. Ik kan me wel voorstellen dat auteurs hun erkenning uit literaire prijzen halen, maar die jury's hanteren gewoon andere normen en waarden.'

Litska (14) uit Amersfoort is fan van Slee. 'Spijt! was een realistisch en dramatisch boek zonder sentimenteel te worden. Het is niet zo'n zoet happy end-verhaal', zegt Litska. Inmiddels heeft zij het nieuwe boek van Carry Slee, Pijnstillers, ook gelezen en wacht ze geduldig op Afblijven, dat over xtc gaat en in augustus uitkomt.

H. Kraima, voorzitter van de Kinder- en Jonge Jury en directeur van de Stichting Collectieve Propaganda voor het Nederlandse Boek, vond het 'de hoogste tijd' om tieners een eigen boekenprijs te geven. Hij hoopt dat de prijs helpt om de ontlezing tegen te gaan, die juist bij die leeftijdsgroep veel voorkomt. Wie op de basisschool nog leest, houdt daar meestal in het voortgezet onderwijs mee op. 'Ik weiger te geloven dat het leesplezier na het tiende jaar wegebt', zegt Kraima. 'Ook al zeggen onze onderzoeken dat tieners steeds minder lezen. Tuurlijk hebben ze minder tijd en doen ze andere dingen in hun vrije tijd, maar het komt ook doordat ze niet weten waar ze de juiste boeken kunnen vinden.'

Volgens Kraima is het voor jongeren lastig te bepalen welke boeken voor hen geschikt zijn. Hij hoopt dat het Jonge-Juryvignet op boeken jonge lezers werft, omdat het duidelijk maakt dat leeftijdsgenoten het boek leuk vinden.

Maar ook binnen deze leeftijdsgroep verschillen de smaken. Historische boeken van Beckman en Van der Vlugt waren populairder bij dertienjarigen, terwijl vijftienjarigen ook voorkeurstemmen gaven aan boeken als Blind Date van Theo Hoogstraaten. 'De veertienjarigen hangen ertussenin', zegt Kraima.

Jozef (15) van het Comenius College in Leeuwarden vindt het onzin dat jongeren niet zouden lezen. 'Ik heb een tv op m'n kamer en toch lees ik', zegt hij. 'Want een boek kun je herlezen en dat gaat een beetje moeilijk bij de televisie.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden