Kostschool romantische omgeving waar alles kan

Waarom is de kostschool al zo lang zo'n populair decor voor de young adult-schrijver en -lezer? Jet Steinz, die meeschreef aan een jeugdserie die zich afspeelt op een kostschool, legt het uit.

Een kostschool Beeld Hollandse Hoogte
Een kostschoolBeeld Hollandse Hoogte

Zeg je kostschool, dan denk je aan koude slaapzalen, uniforms, regeltjes en docenten from hell. Maar ook aan statige landhuizen, nachtfeesten, bijzondere ontmoetingen en vrienden voor het leven. De kostschool is een grimmige plaats waar jeugdtrauma's ontstaan; de kostschool is óók een romantische omgeving waar alles kan en lang leve de lol.

Zeg je kostschool, dan heeft iedereen een beeld. Maar waar komt dat beeld vandaan? Het is niet gebaseerd op eigen ervaringen of die van vrienden en kennissen, want de kostschoolgaande medemens is ver in de minderheid - in elk geval in Nederland. Nee, het beeld van de kostschool is gecreëerd in de jeugdliteratuur. Al in 1749 schreef Sarah Fielding The Governess, or The Little Female Academy, over de brave boarding school van een zekere Mrs Teachum. De kostschooltraditie was geboren - en werd voortgezet door onder anderen Angela Brazil en Enid Blyton, auteur van maar liefst zevenhonderd boeken, waaronder de klassiek geworden reeks over Pitty en zes delen over 'de dolle tweeling'. En natuurlijk J.K. Rowling, die een speciaal soort kostschool met dito leerlingen beschreef: Hogwarts School of Witchcraft and Wizardry. In Amerika waren de twaalf deeltjes over Billie Bradley (1920-1932) razend populair; tegenwoordig verslinden pubermeisjes de 'it-girl'-serie van Cecily von Ziegesar. Nederlandse kostschoolschrijvers zijn er ook: J.B. Schuil, die in 1910 Jan van Beek schreef en twintig jaar later Hoe de Katjangs op de kostschool van Buikie kwamen, en Kristine Groenhart, die twee jaar geleden Mulberry House publiceerde.

Uitgeverij Brandt
€12,50 per stuk

Toch zijn het veelal Engelse auteurs die hun verhalen op kostschool laten afspelen. Niet verrassend, aangezien in Groot-Brittannië de kostschoolcultuur van oudsher bloeide. En nog steeds, want volgens een artikel in Trouw uit 2014 is de Britse boarding school onverminderd populair: het aantal kostschoolkinderen groeide in de jaren 2004-2014 met eenderde, en kwam daarmee op 68 duizend. Ondanks alle kritiek die vooraanstaande psychologen de laatste jaren uitten op dergelijke scholen: ze zouden kinderen voor het leven tekenen door seksueel misbruik, en opschepen met een gebrek aan empathie en angst om relaties aan te gaan. Niet ondenkbaar als je de autobiografische jeugdroman Boy leest, waarin Roald Dahl verschrikkelijke verhalen vertelt over zijn tijd op St Peter's School. (En niet ondenkbaar als je ziet tot wat voor man Dahl uitgroeide: een recalcitrante persoonlijkheid die aan het eind van zijn leven geen vriend meer over had.)

Maar de meeste kostschoolboeken laten verlatingsangst en moeilijke verwerkingsprocessen over aan de psychotherapie. In de boeken van Brazil, Blyton en Rowling is de kostschool vooral een magische plek. Waar nieuwe regels en omgangsvormen gelden. Waar ouders afwezig zijn, maar waar je wél dag en nacht omringd wordt door medeleerlingen en docenten, vriend en vijand. Waar ruimte is voor avontuur, lol en liefde. Waar 'thuis' niet is.

Hans van der Beek - De honger van Max (Fictie) Beeld
Hans van der Beek - De honger van Max (Fictie)Beeld

Dat was dan ook de reden dat Judith Eiselin, Nicolien Mizee, Hans van der Beek en ikzelf besloten een jeugdserie te schrijven met een kostschool als decor. We lieten ons inspireren door Pitty, die met haar medeleerlingen stiekeme nachtfeestjes houdt, en door Jan van Beek, die van school wegloopt. Er vindt een heus schoolbal plaats zoals bij Harry Potter, en we hebben zelfs een min of meer dolle tweeling: Wollebrandt (de zachtaardige en onverstoorbare hoofdpersoon van Nicolien) en Wendelmoed (het felle en altijd verliefde personage van Judith, dat zich schaamt voor haar naam en zich daarom Louise noemt). Wendelmoed a.k.a. Louise rookt en voost in een grot met Max (de onder de naderende scheiding van zijn ouders gebukt gaande hoofdpersoon van Hans), en mijn personage Saar hangt voortdurend rond in de keuken - niet omdat ze van eten houdt (dat doet ze namelijk zo min mogelijk), maar omdat ze verliefd is op de kokshulp.

Judith Eiselin - Het vuur van Louise Beeld
Judith Eiselin - Het vuur van LouiseBeeld

Dit speelt zich allemaal af - in vier boeken, vanuit vier verschillende perspectieven - op Mortimer Mansion, een internationale kostschool in Cornwall. Gelegen op een woeste klif en met een plattegrond als een doolhof is het een gebouw zoals je in het traditionele kostschoolboek tegenkomt.

Minder traditioneel is de Leer van de Sterren van Morgen die er wordt aangehangen, volgens welke ieder mens gedomineerd wordt door een van de vier elementen en, om in balans te komen, op zoek moet naar het element waar hij of zij gebrek aan heeft. De dagen van Wollebrandt, Louise, Max en Saar zijn gevuld met oerdansen, ochtendgroeten, levensliederen en holistische maaltijden - en intussen beleven ze ook nog echte kostschoolavonturen. Eat that, Pitty.

Nicolien Mizee- De wereld van Wollebrandt Beeld
Nicolien Mizee- De wereld van WollebrandtBeeld
Jet Steinz- De tranen van Saar Beeld
Jet Steinz- De tranen van SaarBeeld
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden