BoekenKorte recensies

Korte boekrecensies

Ook interessant, en wel hierom.

Vier Russische soldaten vinden elkaar in een niemandsland

Pavel is de slimmerik, Kjabin de goedzak, Sifra de stille en Benja de observerende verteller. Deze vier Russische soldaten (allemaal analfabeet) vinden elkaar in de lange pauze van een oorlog waarvan ze geen idee hebben. Eerst brengen ze de winter door in een bos in de buurt van de Poolse grens, daarna slaat hun compagnie haar kamp op in een niemandsland ‘aan de rand van een sparrenbos’.

De vier kunnen zo’n beetje hun eigen gang gaan. Ze dobbelen om sigaretten, ontdekken een vijver waar ze graag vertoeven en slapen om de beurt met een horloge dat het niet doet, maar wel een foto van een vrouw herbergt. En elke nacht wanneer Pavel de tent verlaat om te vluchten voor een telkens terugkerende nachtmerrie, houdt Benja hem gezelschap. Zonder een woord te veel te gebruiken beschrijft Hubert Mingarelli in Vier soldaten de rites van het viertal (dat gezelschap krijgt van een jonkie dat wél kan lezen en schrijven) en suggereert hij tussen de regels door hoeveel ze voor elkaar gaan betekenen. Jammer alleen dat de schrijver zich op de laatste pagina’s van deze mooie novelle wel heel snel naar de uitgang van zijn verhaal haast.

null Beeld

De poëzie van Charles Simic is van een schitterende eenvoud

Voor een Amerikaanse dichter klinkt het werk van Charles Simic opvallend weinig Amerikaans. Zijn werk is doortrokken van herinneringen aan de Tweede Wereldoorlog, die hij als kind in Belgrado meemaakte. Daar staat tegenover dat humor nooit ver weg is in zijn poëzie. Hij is, om zijn eigen woorden op hemzelf toe te passen, een dichter van ‘een eeuw van samenpakkende wolken’. Zijn verzen zijn van een schitterende eenvoud. Geen woord is onverstaanbaar, geen zin onbegrijpelijk.

De bloemlezing Dat ongrijpbare iets begint met een hand die troost zoekt en eindigt met een liefdevol gedicht over de laatste picknick van het jaar. Vaak brengt Simic het onbeduidende samen met het allergrootste. Zoals in het gedicht ‘zomerlicht’, waar de lichtval vergeleken wordt met de ogen van Jezus ‘alsof ze zijn bloederige voeten/ voor de allereerste keer zien’. Of de blik van iemand die de schoen strikt en ‘diep de aarde in zal kijken’. Zoiets lukt alleen een groot dichter, en dat is Simic zeker. We mogen blij zijn dat Wiljan van den Akker zijn recente jaren als hoogleraar aan het vertalen van deze schitterende poëzie heeft gewijd.

null Beeld

Waarom de Raboploeg vooral nog negatieve associaties oproept

Van 1996 tot 2012 speurden Nederlandse wielerliefhebbers op tv naar de oranje shirts van de Rabobankploeg. Sportjournalist Maarten Kolsloot schreef de definitieve biografie van het unieke sportinstituut. Hij sprak met liefst 270 betrokkenen, inclusief de 68-jarige hoofdrolspeler Jan Raas. Die joeg twintig jaar journalisten van zijn Zeeuwse erf, maar bood zich zelf bij Kolsloot aan.

De Raboploeg is een indrukwekkend feitenrelaas, geen opeenvolging van lyrische wedstrijdverslagen vol hyperbolische metaforen. Kolsloot zet droog alles op een rij en maakt overtuigend duidelijk waarom de Raboploeg ondanks vele successen vooral negatieve associaties oproept. Immers: doping. Net als bij de concurrentie grepen individuele Raborenners daarnaar, ingegeven door de eis van de bank: het Tour-podium. Raas’ nu onthulde waarschuwing van toen vertelt het hele verhaal: ‘We moeten proberen (…) te winnen in eendagswedstrijden of etappes in grote ronden. Geen rondewinnaars, want dat gaat fout. Ze pákken allemaal, anders rijd je niet bij de eerste drie in een grote ronde.’ Raas moest in 2003 inrukken, vier jaar later kreeg hij gelijk. De bank is het hoofdkantoor al in geel aan het inpakken om de Tourzege van Raborenner Rasmussen te vieren, als de ploegleiding beseft dat de Deen een geslepen dopingzondaar is en hem uit de Ronde van Frankrijk zet.

null Beeld

Charmante, licht melancholische verhalen over kinderlevens

Een volwassen man die verhalen schrijft over kleine jongetjes en jonge meisjes, daarbij krijg je in eerste instantie een beetje een naar gevoel. Maar dat laat je meteen varen als je begint in Kinderscènes (Enfantines) van Valery Larbaud (1881-1957): dandy, reiziger, vertaler, boekenwurm en noeste schrijver. Vertaler Katrien Vandenberghe geeft een indruk van zijn leven in het nawoord bij deze mooie eerste Nederlandse vertaling van negen verhalen waarin kinderen de hoofdrol spelen.

Larbaud kan zich perfect verplaatsen in kinderen, hun belevingswereld, hun wreedheid, en vangt ze op cruciale, initiatie-achtige momenten (waarvan er talloze zijn in een kinderleven). De dromerige 9-jarige Milou wordt verliefd (over dit verhaal, ‘Het hakmes’, schreef Proust aan Larbaud dat hij er ‘een jaar later nog steeds niet goed van’ was), de 14-jarige Eliane kan niet wachten tot ze een lange rok aan mag om een jongedame te zijn. Vaak speelt klassenverschil een rol. Marcel wantrouwt zijn vriendje en vriendinnetje nadat hij een zomer lang met hen heeft gespeeld: ze doen vast alleen maar aardig omdat hij de zoon is van de fabrieksbaas. Prachtig gecomponeerde, charmante en licht melancholische verhalen.

null Beeld

Nico Keuning bedwingt de Ventoux, en de literatuur is nooit ver weg

Eenmaal de Ventoux bedwingen, dat is de ultieme droom van veel vrijetijdswielrenners. Ook van Nico Keuning, die tussen het schrijven van vijf biografieën door – onder meer over Bob den Uyl en Willem Brakman – ook tijd vond voor fietstochten. Zijn stukken daarover zijn nu gebundeld in Het geheim van de Ventoux. De Kale Berg geeft zich niet makkelijk gewonnen, maar Keuning bestijgt hem tweemaal, samen met zijn zoon, die groeide van knecht naar onbetwiste kopman.

De literatuur is nooit ver weg op de tochten van de biograaf. In de Ardennen vindt hij het huis van Lodewijk van Deyssel, in Groningen het café waar Bob den Uyl een pannekoek at, in Noord-Holland een camping met de onovertroffen naam De Paardenhemel, waar kleine Karel en Gerard van het Reve kampeerden. In de Drôme meldt de dichter Petrarca zich, die daar heeft gewoond. De uitputting maakt een dichter van de renner. Er vliegt een lichtblauwe vlinder langs: ‘Pas als ze voorbij is, weet ik wie zij is: Laura.’

null Beeld

Dit boek toont de positieve kanten van negativiteit

Eén slippertje kan een huwelijk verwoesten, maar er is geen enkele positieve daad die partners levenslang aan elkaar verbindt, schrijven psycholoog Roy Baumeister en wetenschapsjournalist John Tierney in De kracht van het negatieve. En één slechte recensie beïnvloedt de reputatie van een restaurant meer dan drie positieve. De overweldigende aandacht voor het negatieve lijkt een menselijke zwakte, maar vanuit evolutionair perspectief is deze eigenschap een kracht. Eén foutje kan je immers fataal worden.

In tien hoofdstukken presenteren de auteurs eenvoudige strategieën om de negativiteitsbias te lijf te gaan, zoals minimalisatie, een methode om negatieve gedachten kleiner te maken. Straffen werkt beter dan belonen, vinden de twee, al is dat misschien niet zo politiek correct. Een bonus kun je daarom beter verpakken als een sanctie: geef mensen in januari een zak geld en laat ze die in december terugbetalen als ze hun doel niet hebben gehaald. Dat is effectiever dan een grote som met Kerst.

null Beeld
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden